zapraszamy do współpracy
Zapraszamy do współpracy
Podróże małe i duże > Polska – przewodnik

Kraków (Polska) – przewodnik

Rynek Główny, Kraków

Kraków, a właściwie Stołeczne Królewskie Miasto Kraków, to leżąca nad Wisłą stolica Małopolski z ponad tysiącletnią historią. Od czasów Kazimierza Odnowiciela (z krótkimi przerwami) aż do przypieczętowanego rozbiorami końca – stolica Królestwa Polskiego. Obecnie drugie pod względem ludności i powierzchni miasto w Polsce.

W 1978 roku krakowska Starówka, Wawel, Kazimierz i Stradom zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Rynek Główny, KrakówKościoły śś. Apostołów Piotra i Pawła oraz św. Andrzeja, KrakówWawel, widok z kopca KrakaRynek Główny, KrakówBarbakan, Kraków

UWAGA! Wszystkich, którzy chcieliby uzupełnić poniższy artykuł, polecając tanie noclegi, dobre restauracje lub jakiekolwiek inne warte odwiedzenia miejsca, serdecznie zapraszamy do współtworzenia tego przewodnika. Można w tej sprawie pisać na adres redakcji redakcja@libertas.pl.

Historia

Muzeum Historyczne – Podziemia Rynku, KrakówKraków, widok z kopca KrakaSeminarium duchowne, w tle kościoły śś. Piotra i Pawła oraz św. Andrzeja, KrakówRynek Główny, KrakówSukiennice, KrakówKościół św. Andrzeja, KrakówPlac św. Marii Magdaleny, Kraków

Kraków był najprawdopodobniej jednym z głównych grodów w rozległym państwie Wiślan, o którym niestety wiemy bardzo niewiele. Istnieje przypuszczenie, że na przełomie IX i X wieku zostało ono bez większego oporu przyłączone do Wielkich Moraw. Nie wiemy również, w jaki sposób ziemie Wiślan dostały się w ręce Piastów. Badania archeologiczne wykazują, że ich grody nie zostały zniszczone podczas jakiegoś nagłego najazdu, być może więc rację mają ci, którzy twierdzą, że Bolesław Chrobry otrzymał Kraków po śmierci swojego dziadka – ojca Dobrawy – Bolesława Okrutnego. Tak czy owak, pod koniec X wieku Kraków znajdował się już w granicach państwa Bolesława Chrobrego, a za jego panowania powstało tutaj biskupstwo i rozpoczęto budowę katedry na Wawelu.

W roku 1038, wykorzystując chaos, który zapanował w Polsce po śmierci Mieszka II, Brzetysław I – książę czeski – bez żadnego oporu przekroczył nasze granice i łupiąc kraj, doszedł aż do Gniezna. Stolicę zdewastował, kościoły splądrował i zburzył. Gniezno i Poznań miały być zrujnowane do tego stopnia, że (według Galla Anonima) na długo zostały całkiem opuszczone, a w kościele św. Wojciecha Męczennika dzikie zwierzęta znalazły legowiska. W związku z tym powróciwszy do Polski, Kazimierz Odnowiciel na swoją siedzibę wybrał Kraków, co znacznie podnosiło polityczną rangę miasta. Jego syn, Bolesław Śmiały, a także dwaj kolejni nasi królowie (Przemysł II i Wacław II Czeski) koronowali się jeszcze w Gnieźnie, ale – poza krótkimi przerwami – serce Polski będzie odtąd biło w Krakowie i to tutaj, w katedrze wawelskiej, 20 stycznia 1320 roku Władysław Łokietek zostanie koronowany na króla zrastającego się królestwa.

Ogromne zasługi dla miasta będzie miał syn Łokietka, ostatni z rodu Piastów – Kazimierz Wielki, założyciel Akademii Krakowskiej (1364 r.) – pierwszej w Polsce wyższej uczelni. Za jego panowania znacznie rozbudowano zamek i miejskie fortyfikacje, wybrukowano ulice, a także założono wodociągi. Handel rozkwitał, a mieszkańcy szybko się bogacili, ale prócz ekonomicznego Kraków przeżywał również wzmożony rozwój kulturalny i naukowy.

Jednak największy rozkwit Krakowa miał dopiero nadejść z początkiem XVI wieku. Gospodarka kwitła, rozwijała się architektura, a włoscy architekci przebudowywali zamek królewski na jedną z najbardziej rozpoznawalnych renesansowych budowli w Polsce. Powstała Kaplica Zygmuntowska, a w 1520 roku po raz pierwszy zabrzmiał głos Dzwonu Zygmunta.

Pod koniec XVI wieku król Zygmunt III Waza rozpoczął przenosiny dworu królewskiego do Warszawy. Kraków formalnie nadal pozostawał stolicą Polski, a królowie wciąż koronowali się na Wawelu, ale jego znaczenie polityczne wyraźnie spadło, a rozwój gospodarczy zahamował. Na domiar złego miasto cierpiało od toczących się w coraz słabszej Rzeczypospolitej wojen, począwszy od potopu szwedzkiego w połowie XVII wieku.

24 marca 1794 roku Tadeusz Kościuszko na krakowskim rynku złożył przysięgę wierności Ojczyźnie i walki o jej niepodległość. Rozpoczęła się insurekcja kościuszkowska, jednak powstanie szybko upadło i rok później dokonano III rozbioru Polski. Kraków wszedł w skład zaboru austriackiego.

W latach 1815–1846 miasto było stolicą utworzonej na kongresie wiedeńskim niewielkiej Rzeczypospolitej Krakowskiej, która początkowo cieszyła się nawet względną autonomią, ale po nieudanym powstaniu krakowskim została zaanektowana przez Austrię.

28 października 1918 roku powstała w Krakowie Polska Komisja Likwidacyjna, która przejęła pełnię władzy w mieście, a 31 października miasto było już od okupacyjnych wojsk austriackich wolne.

Kościół Mariacki, KrakówKościół św. Andrzeja, KrakówMuzeum Historyczne – Podziemia Rynku, KrakówBrama Floriańska, KrakówKościół Dominikanów (Bazylika Świętej Trójcy), Kraków

Zwiedzanie

Droga Królewska (Via Regia)

Makieta Starówki, Kraków

Jeśli jesteś pierwszy raz w Krakowie, to zwiedzanie należałoby chyba zacząć od słynnej Drogi Królewskiej, którą w dawnych czasach przemierzały wspaniałe orszaki ciągnące na Wawel. Jej historia sięga znacznie dalej, bo już w starożytności biegł tędy bursztynowy szlak. To przy niej usytuowana jest znaczna część najciekawszych miejsc na mapie stolicy dawnego królestwa.

Via Regia swój początek ma na Placu Matejki, gdzie pod kościołem św. Floriana władze Uniwersytetu Jagiellońskiego witały króla, dalej wiedzie przez Bramę Floriańską na jeden z największych średniowiecznych rynków Europy, a stąd ulicami: Grodzką oraz Kanoniczą na wzgórze Wawelskie. No to w drogę!

Plac Matejki

Gmach Akademii Sztuk Pięknych, KrakówPomnik Grunwaldzki, KrakówGmach Dyrekcji Kolei, Kraków

Plac Matejki usytuowany jest na Kleparzu, na północ od Starówki, i był niegdyś wschodnią częścią rynku samodzielnego miasta, które pod koniec XVIII wieku zostało włączone do Krakowa. W latach 1877–1879 wzniesiono tu według projektu Macieja Moraczewskiego budynek Akademii Sztuk Pięknych, który podzielił wspomniany wcześniej rynek na dwie części.

Niedługo później, w 1882 roku, w związku z nadaniem Janowi Matejce honorowego obywatelstwa Krakowa, nazwano nowy plac imieniem tego słynnego malarza. Było to wyjątkowe wyróżnienie, wspomnieć bowiem należy, że działo się to jeszcze za życia artysty. Jan Matejko zmarł w 1893 roku.

Pomnik Grunwaldzki, KrakówPlac Matejki, KrakówPlac Matejki, KrakówKościół św. Floriana, Kraków

W latach 1888–1889 wzniesiono okazały gmach Dyrekcji Kolei, a w roku 1910 – w 500. rocznicę bitwy pod Grunwaldem – pomnik Grunwaldzki według projektu Antoniego Wiwulskiego, ufundowany przez Ignacego Paderewskiego. Monument został zniszczony przez hitlerowców, a zrekonstruowany dopiero w 1976 roku. Ostateczny wygląd nadał placu gmach Banku Polskiego, który stanął tu w roku 1925.

W rogu placu stoi kościół św. Floriana. Obecny barokowy budynek został wzniesiony w drugiej połowie XVII wieku, po tym jak ogień doszczętnie strawił poprzednią, gotycką świątynię. Ta zresztą również nie była pierwsza, wcześniej bowiem istniał tutaj jakiś kościół wzniesiony na przełomie XII i XIII wieku, z którego do dzisiaj nic nie zostało. W kościelnym skarbcu przechowywany jest podobno gotycki relikwiarz zdobyty podczas bitwy pod Grunwaldem, a podarowany świątyni przez króla Władysława Jagiełłę.

Kościół św. Floriana, Kraków

Barbakan

Barbakan, KrakówBarbakan, KrakówBarbakan, Kraków

Krakowski Barbakan to jeden z najciekawszych średniowiecznych obiektów architektury militarnej w Europie. Wybudowano go w latach 1498–1499, a więc za panowania króla Jana Olbrachta, który podobno osobiście położył kamień węgielny, a później nie szczędził środków na budowę. Miało to miejsce po słynnej klęsce bukowińskiej i wynikało z obawy przed najazdem wołosko-tureckim.

Barbakan był częścią fortyfikacji miejskich, a jego zadaniem było wzmocnienie obrony bramy Floriańskiej, z którą był połączony tzw. szyją (warownym korytarzem). Jest to potężna gotycka budowla na planie zbliżonym do półkola o średnicy wewnętrznej wynoszącej 24,4 m i z murami o grubości około 3 metrów. Zwieńczona galerią ma 3 kondygnacje, 130 otworów strzelniczych, 7 wieżyczek (naprzemiennie okrągłych i sześciobocznych) i dwie bramy. Pierwotnie istniała tylko ta od strony Kleparza, druga – prowadząca w stronę Bramy Floriańskiej – została utworzona w latach 1839–1842 (po wyburzeniu szyi).

Jako ciekawostkę dodam, że na murach Barbakanu znajduje się tablica upamiętniająca Marcina Oracewicza, który wsławił się tym, że 22 czerwca 1768 roku broniąc miasta przed Rosjanami, zastrzelił rosyjskiego pułkownika, skutkiem czego atakujący od miasta odstąpili. Nie byłoby w tym nic specjalnego, gdyby nie to, że jako pocisku miał użyć guzika od żupana. Dlaczego? Jedni twierdzą, że skończyła się amunicja, a inni, że wcześniejsze dwa strzały nie wyrządziły pułkownikowi krzywdy, więc strzelec doszedł do wniosku, że cel widocznie jest broniony przez czary, a jak powszechnie wiadomo, przeciwko czarom najlepsze są pociski ze srebra!

Obecnie w budynku mieści się oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

Brama Floriańska

Brama Floriańska, Kraków

Pamiętająca średniowiecze Brama Floriańska była najbardziej reprezentacyjną spośród wszystkich ośmiu bram prowadzących do miasta. To przez nią wjeżdżali królowie i dyplomaci, być może już wtedy witani przez spoglądającego z góry białego orła – obecnie jest to orzeł piastowski projektu Jana Matejki wykonany przez Zygmunta Langmana. Nie licząc zamurowanej Bramy Rzeźniczej, która już od XV wieku nie pełniła swojej funkcji, Brama Floriańska jest jedyną z zachowanych krakowskich bram, ale niewiele brakowało, a nawet jej byśmy oglądać nie mogli. Pierwszy raz planowano wyburzyć ją wraz z murami miejskimi na początku XIX wieku, ale obronił ją prof. Feliks Radwański, który argumentował, że: chronią one (mury – przyp. aut.) przed wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza. Niedobre to wiatry, bo smrody i śmieci znosić będą, a także bezbożnie podwiewać spódnice Paniom Matkom i Żonom. Widać argumenty były przekonujące, bo decyzją senatu Rzeczypospolitej Krakowskiej postanowiono bramę wraz z fragmentem murów i Barbakanem dla potomnych zachować.

Drugi raz, w roku 1882, przed wyburzeniem uratował zabytek książę Władysław Czartoryski, który urządził w baszcie nad bramą rodową kaplicę. Trzeci raz plany jej rozebrania pojawiły się na początku XX wieku w związku z uruchamianym w mieście tramwajem elektrycznym. Tramwaj w bramie się niestety nie mieścił, ale na szczęście ostatecznie postanowiono pogłębić przejazd, a bramę zostawić w pokoju.

I znowu ciekawostka: wąskotorowy tramwaj przejeżdżał przez Bramę Floriańską aż do roku 1953, ale ponoć, aby się w bramie zmieścił, trzeba było składać za każdym razem pantograf i – jak się domyślam – przez bramę go przepychać. Może ktoś dysponuje zdjęciem?

Brama Floriańska, Kraków
Muzeum Książąt Czartoryskich, KrakówMuzeum Książąt Czartoryskich, Kraków

Niedaleko bramy znajdował się arsenał, który książę Czartoryski zaadaptował wraz z sąsiednimi budynkami na muzeum. Obecnie (od 2010 roku) jest ono modernizowane, a jego chyba najcenniejszy eksponat – Dama z gronostajem Leonarda da Vinci – eksponowany jest na Wawelu.

Ulica Floriańska

Jama Michalika przy ulicy Floriańskiej, KrakówUlica Floriańska i kościół Mariacki w tle, KrakówUlica Floriańska, KrakówUlica Floriańska i kościół Mariacki w tle, Kraków

Od bramy Floriańskiej na rynek prowadzi nas ulica Floriańska – chyba jeden z najbardziej znanych krakowskich traktów wytyczony już podczas lokacji miasta w drugiej połowie XIII wieku. Idąc nim, możemy zrobić sobie kilka ciekawych przystanków. Pod numerem 45, w kamienicy Bełzowskiej, mieści się Jama Michalika – założona w roku 1895 najsłynniejsza chyba kawiarnia w Krakowie i miejsce spotkań krakowskiej cyganerii. To w niej w roku 1905 rozpoczął działalność kabaret Zielony Balonik.

Pod numerem 41 mieści się dom, w którym urodził się i zmarł Jan Matejko, a w którym obecnie znajduje się jego muzeum.

Warto zwrócić uwagę również na pozostałe mieszczące się tu kamienice. Każda z nich ma bardzo bogatą historię i trudno byłoby tu wszystkie przytoczyć1, ale szczególną uwagę należałoby zwrócić jeszcze na: fragment łańcucha, którym zamykano dawniej ulicę na noc (nr 17), wykonany z piaskowca portal kolumnowy z około 1550 r. zdobiący Hotel „Pod Różą” (jest na nim piękna łacińska sentencja „STET DOMUS HAEC, DONES FLUCTUS FORMICA MARINOS EBIBET ET TOTUM TESTUDO PERAMBULET ORBEM”2), późnogotyckie portale kamienic Dawidowskiej (nr 8) i Dobrodziejskich (nr 5) czy ciekawy manierystyczny portal kamienicy Ciechanowskiej (nr 3). Na końcu ulicy, pod numerem 1, stoi słynna Kamienica „Pod Murzynami”, która najwyraźniej wpadła w oko Konstantemu Ildefonsowi Gałczyńskiemu, skoro pisał:

Przystanęliśmy pod domem „Pod Murzynami” (eech, dużo bym dał za ten dom) i nagle: patrzcie: tak jak było w telegramie: przed samymi, uważacie, Sukiennicami: ZACZAROWANA DOROŻKA ZACZAROWANY DOROŻKARZ ZACZAROWANY KOŃ. Z wieży Mariackiej światłem prószy. A koń, wyobraźcie sobie, miał autentyczne uszy. Zaczarowana dorożka

Ulica Floriańska, KrakówJan Matejko

Rynek Główny w Krakowie

Rynek Główny, Kraków

Główny plac Starówki wytyczono w roku 1257 na podstawie przywileju lokacyjnego wydanego przez Bolesława V Wstydliwego. Ma on kształt kwadratu o boku 200 metrów i jest jednym z największych rynków w Europie (choć wcale nie jest największy w Polsce). Najbardziej charakterystycznymi obiektami są tutaj Kościół Mariacki, niewielki Kościół św. Wojciecha, pomnik Adama Mickiewicza, Sukiennice i Wieża Ratuszowa. Warto zwrócić uwagę również na otaczające go kamienice, z których większość ma kilkusetletnią historię, a także płyty upamiętniające dwa ważne historyczne wydarzenia: Hołd Pruski (1525) i Insurekcję Kościuszkowską (1794) oraz pomnik Piotra Skrzyneckiego – twórcy kabaretu Piwnica pod Baranami.

Rynek Główny, KrakówRynek Główny, Kraków

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (Kościół Mariacki)

Rynek Główny, KrakówKościół Mariacki, Kraków

Kościół Mariacki to jeden z najważniejszych i najstarszych zabytków Krakowa. Pierwsza murowana romańska świątynia stanęła tutaj (w miejscu wcześniejszej drewnianej) na początku XIII wieku z fundacji biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża, niestety wkrótce została zniszczona podczas najazdu tatarskiego. Budowę kolejnego, tym razem już wczesnogotyckiego kościoła, częściowo na poprzednich fundamentach, rozpoczęto w roku 1290. Świątynię konsekrowano około roku 1320. Później była wielokrotnie przebudowywana, w latach 1355–1365 wzniesiono wydłużone prezbiterium z wysokimi oknami, a pod koniec XIV wieku obniżono mury naw bocznych i dodano duże okna, nadając jej obecny, bazylikowy charakter. W połowie XV wieku dobudowano boczne kaplice i podwyższono północną wieżę, a w latach 1477–1489 kościół wzbogacił się o nowy ołtarz główny dłuta Wita Stwosza – jedno z najwybitniejszych arcydzieł późnego gotyku. Ołtarz ma 13 metrów wysokości (pierwotnie miał 18) i poświęcony jest Matce Boskiej.

Kościół św. Wojciecha

Kościół św. Wojciecha, KrakówKościół św. Wojciecha, Kraków

Niewielki kościółek św. Wojciecha jest jednym z najstarszych kościołów w Krakowie. Został zbudowany w II połowie XI lub na początku XII wieku w miejscu wcześniejszych drewnianych i murowanych świątyń. Być może jakiś drewniany kościółek wybudowano w tym miejscu już wkrótce po śmierci św. Wojciecha, który podobno wygłaszał był tutaj swoje kazania, zanim wyjechał nawracać Prusów. Świątynia, pierwotnie romańska, została przebudowana na początku wieku XVII, uzyskując bardziej barokowy charakter. Romańskie mury podwyższono, a całość nakryto barokową kopułą.

Sukiennice

Sukiennice, KrakówSukiennice, Kraków

Znajdujący się na skrzyżowaniu wielu szlaków handlowych Kraków nie mógł się obyć bez sukiennic – budynku handlowego, w którym kupcy handlowali różnymi towarami, najczęściej suknem. Historia krakowskich Sukiennic sięga roku 1257, wtedy to do ich wystawienia zobowiązał się w akcie lokacyjnym książę Bolesław Wstydliwy. Początkowo był to podwójny rząd kramów z zamykaną na noc uliczką pośrodku. Nowe, gotyckie sukiennice, które postawił król Kazimierz Wielki, spłonęły w połowie XVI wieku.

Odbudowano je w stylu renesansowym i po gruntownej przebudowie, która miała miejsce w II połowie XIX wieku, istnieją do dziś, a dolna sala nadal spełnia swoje pierwotne, handlowe funkcje, choć w wersji bardziej turystycznej. Górna kondygnacja została wtedy zaadaptowana na muzeum, była to pierwsza siedziba krakowskiego Muzeum Narodowego. Dziś mieści się tu Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku, a możemy w niej zobaczyć między innym Hołd Pruski Jana Matejki.

Pochodnie Nerona, autor: Henryk SiemiradzkiJan Kochanowski z Urszulką, autor: Zygmunt TrembeckiHołd Pruski, autor: Jan Matejko
Muzeum Historyczne – Podziemia Rynku, KrakówMuzeum Historyczne – Podziemia Rynku, KrakówMuzeum Historyczne – Podziemia Rynku, Kraków

W Sukiennicach znajduje się również wejście do oddziału Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, który od roku 2010 udostępnia zwiedzającym Podziemia Rynku. Jako ciekawostkę dodajmy, że od czasu wytyczenia Rynku jego poziom podniósł się miejscami o ponad pięć metrów!

Wieża ratuszowa

Rynek Główny, Kraków

70-metrowa gotycka Wieża ratuszowa jest jedyną pozostałością po okazałym i godnym królewskiego miasta średniowiecznym ratuszu. Budynek powstał na przełomie XII i XIII wieku, później rozbudowywany i ozdabiany (na attyce znajdowały się portrety polskich królów) przetrwał aż do wieku XIX. Dawna stolica dumnego królestwa pod zaborami ubożała i niszczała, podupadające budynki wyburzano, a wyrok padł między innymi na przylegający do ratusza spichlerz. Niestety, jego wyburzenie spowodowało pękanie ścian samego ratusza, który podzielił los spichlerza.

Ratusz, Kraków
Wieża ratuszowa, Kraków

Do ratusza przylegała wieża, pierwotnie prawdopodobnie o charakterze obronnym. Została ona gruntownie przebudowana i podwyższona w drugiej połowie XIV wieku. Wiele zdobień się nie zachowało, więc za czasów swojej świetności musiała się prezentować jeszcze okazalej. Zbudowana jest z kamienia i cegły, na planie kwadratu. Trzy ściany (czwarta przylegała do ratusza) ozdabia ciosowa okładzina z laskowaniami3.

Pod Ratuszem zachowały się piwnice niegdyś wykorzystywane między innymi jako izba tortur. Mieściła się tutaj też Piwnica Świdnicka, gdzie serwowano znacznie lepsze niż wytwarzane w Krakowie piwo sprowadzane ze Świdnicy, a degustację umilały kobiety lekkich obyczajów (a podobno to teraz jesteśmy nowocześni i wyzwoleni!). Ponoć już w XV wieku było to ulubione miejsce różnej maści łotrzyków i hulaków. Wśród szanowanych obywateli nie mogło się cieszyć dobrą sławą, a zdarzyło się nawet, że w 1456 roku król Kazimierz Jagiellończyk odebrał rajcom przywilej sprowadzania piwa. Jako ciekawostkę dodam, że przywilej zwrócił piwnicy jego syn – król Jan Olbracht – swoją drogą straszny hulaka i kobieciarz. No cóż, musiało być to barwne miejsce, szkoda, że nie przetrwało do naszych czasów.

Kościół św. Franciszka z Asyżu

Kościół św. Franciszka z Asyżu, Kraków

Historia kościoła sięga pierwszej połowy XIII wieku, kiedy książę Henryk Pobożny sprowadził do Krakowa franciszkanów z Pragi, a fundatorem kościoła był jego następca – książę Bolesław V Wstydliwy. Później świątynia była znacznie rozbudowywana, a po licznych pożarach odbudowywana. Ostatni z nich, w roku 1850, strawił jej znaczną część. W kościele znajduje się między innymi: wykonana przez Jana Matejkę płyta nagrobna przedstawiająca sylwetkę księcia Bolesława V Wstydliwego. Warte uwagi jest pięć witraży wykonanych wg projektu Stanisława Wyspiańskiego oraz popiersie Jana Kochanowskiego.

Kościół Dominikanów (Bazylika Świętej Trójcy)

Kościół Dominikanów (Bazylika Świętej Trójcy), KrakówKościół Dominikanów (Bazylika Świętej Trójcy), Kraków

Dominikanów sprowadził do Krakowa w 1222 roku biskup Iwo Odrowąż, oddając im częściowo drewniany kościół Świętej Trójcy, który uległ zniszczeniu podczas najazdu tatarskiego. Niedługo później dominikanie rozpoczęli budowę nowego gotyckiego kościoła. Podobnież jak omawiany wyżej uległ on dużym uszkodzeniom podczas pożaru w 1850 roku, a fatalnie prowadzona odbudowa doprowadziła do katastrofy budowlanej. Ostatecznie odbudowa, w wyniku której wygląd świątyni uległ sporym i kontrowersyjnym zmianom, zakończyła się w roku 1884 roku. Z ciekawostek dodam, że w kościele pochowany jest Leszek Czarny, a w przylegających do kościoła zabudowaniach klasztornych można odkryć romańskie pozostałości...

Kościół Dominikanów (Bazylika Świętej Trójcy), Kraków

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Kościół śś. Apostołów Piotra i Pawła, Kraków

Kościół śś. Apostołów Piotra i Pawła został zbudowany w latach 1597–1619, co czyni go pierwszą barokową budowlą w Krakowie i jedną z pierwszych w Polsce. Do świątyni zaprasza nas dwunastu apostołów ustawionych na ogrodzeniu kościoła, którzy wraz z piękną fasadą są jego wizytówką. Architekt musiał mieć nadprzyrodzone moce, bo nie wyobrażam sobie, by wrażliwy człowiek przeszedł obok tego widoku obojętnie. Po prostu trzeba zajrzeć do środka, wkroczyć do wielkiej nawy głównej, zerknąć do kaplic, do niewielkiego, zakończonego absydą prezbiterium... Nie jestem wielkim fanem baroku, ale ten kościół bardzo mi się podoba.

Jako ciekawostkę dodam, że w kościele spoczywają doczesne szczątki Piotra Skargi, z którego inicjatywy ta świątynia powstała, a w 2013 roku spoczął tu również Sławomir Mrożek. Co czwartek można zaś zobaczyć największe w Polsce wahadło Foucaulta (46,5 m).

Kościół śś. Apostołów Piotra i Pawła, KrakówKościół śś. Apostołów Piotra i Pawła, Kraków

Kościół św. Andrzeja

Kościół św. Andrzeja, KrakówKościół św. Andrzeja, Kraków

Burzliwa polska historia nie była łaskawa dla romańskiej architektury, tym bardziej cieszy na naszej drodze ta jedna z najstarszych świątyń w Krakowie. Kościół św. Andrzeja został wzniesiony w latach 1079–1098 z fundacji niesławnego palatyna Sieciecha. Wprawne oko zwróci uwagę na ciężkie kamienne mury (grubości 1,6 metra) i wąskie okienka będące właściwie otworami strzelniczymi. Wszystko to dlatego, że trudne czasy wymagały od kościoła spełniania nie tylko funkcji religijnych, ale i obronnych. Wygląda na to, że kościół św. Andrzeja swoją rolę spełnił, bo podobno podczas najazdów tatarskich wielu mieszkańcom Krakowa udało się skutecznie znaleźć tutaj schronienie. No i dodajmy, że jako jedyny krakowski kościół pamiętne tatarskie wizyty przetrzymał.

Jak większość starych budowli ucierpiał on kilkakrotnie w pożarach czy innych nieszczęściach, co często skutkowało przebudowami. W XVII wieku na przykład dobudowano wieżom barokowe hełmy. Wnętrze również w niczym nie przypomina romańskiej surowości. Zobaczymy między innymi piękną rokokową ambonę w kształcie łodzi czy malowidła, np. ozdabiający kopułę Sąd Ostateczny. Mimo tych zmian kościół pozostaje bardzo dobrze zachowaną romańską budowlą.

Kościół św. Andrzeja, KrakówKościół św. Andrzeja, KrakówKościół św. Andrzeja, Kraków

Wzgórze Wawelskie

Zamek Królewski, KrakówWzgórze Wawelskie, KrakówWzgórze Wawelskie, Kraków

Wznoszące się nad Wisłą Wzgórze Wawelskie ma wysokość około 228 m n.p.m. i, pewnie ze względu na swoje walory obronne, było zagospodarowane od niepamiętnych czasów (wg badań archeologicznych ślady osadnictwa datuje się tu na około 100 000 r. p.n.e.). Wawel był prawdopodobnie ważnym ośrodkiem w państwie Wiślan, a później siedzibą polskich monarchów. Od 1978 roku, wraz ze Starym Miastem, Kazimierzem i Stradomiem, znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i jest chyba obowiązkowym punktem podczas zwiedzania miasta.

Do najważniejszych zabytków Wawelu należy oczywiście Zamek Królewski oraz Bazylika archikatedralna śś. Stanisława i Wacława, ale warto też zajrzeć choćby do Smoczej Jamy, która zainteresuje zwłaszcza najmłodszych zwiedzających.

Wzgórze Wawelskie, KrakówWzgórze Wawelskie, KrakówWzgórze Wawelskie, Kraków

Zamek Królewski

Zamek Królewski, KrakówZamek Królewski, KrakówWzgórze Wawelskie, Kraków

Początki wawelskiej siedziby monarchów wiążą się z Kazimierzem Odnowicielem, który po zniszczeniu Gniezna przez Czechów wybrał na swój dom Kraków. Z około połowy XI wieku pochodzą pozostałości po wczesnoromańskiej budowli, która mogła służyć naszemu władcy jako rezydencja. Po zjednoczeniu Polski ośrodek swojej władzy znacznie rozbudował król Władysław Łokietek, a pracę kontynuował jego syn Kazimierz Wielki. Później swój wkład mieli kolejni królowie, Władysław Jagiełło powiększył zamek o pawilon gotycki, a Aleksander Jagiellończyk rozpoczął przebudowę gotyckiej rezydencji, nadając jej charakter renesansowy, co kontynuował Zygmunt I Stary. Na przestrzeni wieków zamek był wielokrotnie rozbudowywany, niszczony i odnawiany, a szczyt swej świetności siedziba naszych monarchów osiągnęła chyba pod koniec XVII wieku. W roku 1702 wojska szwedzkie urządziły sobie w jednej z sal ognisko, wywołując groźny pożar, który strawił dużą część zamku. Zamek odnowiono, ale nigdy już nie osiągnął dawnej wspaniałości.

Dziś Zamek Królewski jest renesansową, a częściowo również barokową i klasycystyczną budowlą z pięknym arkadowym dziedzińcem. W środku mamy do zwiedzenia 71 sal wystawowych, a na turystów czeka pięć stałych ekspozycji: Reprezentacyjne Komnaty Królewskie, Prywatne Apartamenty Królewskie, Skarbiec Koronny i Zbrojownia, Wawel Zaginiony oraz Sztuka Wschodu. Prywatne Apartamenty Królewskie zwiedza się z przewodnikiem, pozostałe wystawy – indywidualnie. W sezonie letnim ceny wahają się od 8 do 25 zł za bilet normalny4. Może warto odwiedzić Wawel w terminie od 1 listopada do 31 marca, kiedy jest taniej i prawdopodobniej mniej tłoczno. Ze względu na obowiązujące dzienne limity zwiedzających, w wakacje może brakować biletów.

Katedra

Katedra na Wawelu, Kraków

Pierwsza romańska katedra (tzw. chrobrowska) powstała w tym miejscu w związku z ustanowieniem w Krakowie biskupstwa. Niewiele z niej pozostało i nie wiemy nawet, jak wyglądała. Budowę drugiej (tzw. hermanowskiej) rozpoczął prawdopodobnie jeszcze Bolesław Śmiały, kontynuował Władysław Herman, a zakończył jego syn Bolesław Krzywousty. Była to trójnawowa bazylika z absydą i dwiema wieżami. Spłonęła w roku 1305, ale nie do szczętu, skoro 15 lat później w zniszczonej katedrze miała miejsce długo wyczekiwana koronacja naszego pierwszego po wielu latach króla (była to również pierwsza koronacja w Krakowie). Niedługo później biskup Nankier rozpoczął budowę nowej, gotyckiej katedry. Z wcześniejszej – romańskiej – do naszych czasów przetrwała między innymi krypta św. Leonarda.

Nową katedrę konsekrowano 28 marca 1364 roku w obecności króla Kazimierza Wielkiego. Jest to trójnawowa bazylika z transeptem, prezbiterium i ambitem, którą otacza wianuszek kaplic w różnych stylach, w tym najsłynniejsza chyba – renesansowa Kaplica Zygmuntowska, zbudowana zresztą w miejscu wyburzonej XIV-wiecznej kaplicy Kazimierza Wielkiego. Ciekawie prezentuje się fasada, która zachowała mniej więcej swój pierwotny wygląd. W środku znajdują się groby prawie wszystkich polskich monarchów od czasów Władysława Łokietka. Tutaj spoczywają również Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki. Właściwie w katedrze można by spędzić cały dzień, a i tak nie dojrzeć wszystkiego. Z drugiej strony są i tacy, którym przespacerowanie się ambitem zajmie pewnie mniej niż trzy minuty.

Katedra na Wawelu, KrakówKatedra na Wawelu, Kraków

Smocza Jama

Smok Wawelski, Kraków

Zwiedzanie Wawelu można zakończyć odwiedzeniem Smoczej Jamy (jaskinia ta dostępna jest tylko od kwietnia do października), w której według legendy mieszkać miał sam Smok Wawelski. Schodzimy do niej stromymi, kręconymi schodami, a wychodzimy tuż obok ziejącego ogniem smoka. Na 82-metrowej trasie turystycznej znajdują się trzy komory, z których największa ma 25 metrów długości i 10 metrów wysokości.

Gdzie zjeść

Werduny w Restauracji Ukraińskiej, Kraków

W Krakowie miejsc z dobrym jedzeniem na pewno nie brakuje. Bardzo dobrze wspominam wizytę w Restauracji Ukraińskiej mieszczącej się przy ulicy Grodzkiej. Z czystym sumieniem mogę polecić tam pyszne Werduny. Smacznego!

A na deser polecam lody na Placu Szczepańskim, w lodziarni, która serwuje lody nie tylko pyszne, ale i ciekawe, np. pierwszy raz w życiu jadłem tu lody szafranowe! Z niejednego krakowskiego „pieca” lody jadłem i, przynajmniej jak na razie, te serwowane przy Placu Szczepańskim zdecydowanie rywalizację wygrywają. Polecam!

Najlepsza lodziarnia w Krakowie

Relaks, czyli zapraszamy do sauny!

Łaźnia parowa, Saunarium Borowinowa (Kraków)

Wszyscy amatorzy poprawnego saunowania na pewno ucieszą się, że Kraków i taką atrakcją dysponuje. My odwiedziliśmy stojące na bardzo wysokim poziomie Sauarium Borowinowa, będące częścią kompleksu, w skład którego wchodzą apartamenty, restauracja i właśnie centrum odnowy biologicznej oferujące poza dostępem do saun także masaże i inne zabiegi. Obiekt został otwarty w lipcu 2016 roku, a w chwili pisania tego tekstu dysponował największym saunarium w Krakowie i najgorętszą sauną w Polsce. Smocza Jama, bo o niej mowa, rozgrzewana jest do temperatury nawet 115°C. Pozostałych Krakowskich saun nie odwiedzaliśmy, ale jeśli tylko można z nich korzystać w poprawny sposób, to oczywiście zaproszenie przyjmiemy. W tym momencie z czystym sumieniem możemy polecić tylko Borowinową5.

Saunarium Borowinowa (Kraków)

Witold Wieszczek
  1. Więcej na temat kamienic ulicy Floriańskiej można przeczytać np. pod adresem: www.starykrakow.com.pl/dawne-kamienice/florianska/ulica_florianska.htm

  2. Niech dom ten przetrwa w tak odległe lata, dopóki mrówka morza nie wypije, a żółw całego nie obieży świata.

  3. Gotycka dekoracja złożona z wąskich, wypukłych kamiennych prętów (lasek).

  4. Stan w roku 2016.

  5. Gdyby poziom oferowanych przez obiekt usług się obniżył, prosimy o informację na adres redakcji. Podobnież prosimy o zgłaszanie wszelkich informacji, które się zdezaktualizowały, a za okazaną pomoc z góry dziękujemy.

Najpopularniejsze Podróże małe i dużeAlbania, najczęściej zadawane pytania – przewodnikKsamil / Εξαμίλια (Albania) – Raj na ziemi – przewodnikKłodzko i Kotlina KłodzkaPalenica Białczańska – Wodogrzmoty Mickiewicza – Morskie Oko (Tatry) – przewodnikWisła Czarne – Kaskady Rodła – Barania Góra – Przysłop – Wisła Czarne (Beskid Śląski) – przewodnik
Najwyżej oceniane Podróże małe i dużeKrzywy zaolziański Kościół św. Piotra z Alkantary, Karwina (Czechy)Palenica Białczańska – Morskie Oko – Szpiglasowy Wierch – Dolina Pięciu Stawów Polskich – przewodnik (Tatry)Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)Karnawał w OsloŚwiątynia Lotosu (Delhi)
PrzewodnikiAlbaniaNepalPolskaRumunia
Najpopularniejsze zdjęcie w dzialePlaża w Ksamil (Albania)Najwyżej oceniane:Dolina Czarna Gasienicowa (Tatry)
Oceń zamieszczony obok artykuł.(Uwaga! Warto wcześniej się zalogować ponieważ głosy zarejestrowanych czytelników mają większą wagę.)
Login (jak do forum): Hasło (jak do forum): zapamiętaj mnie
Minister kazał, więc uprzejmie informujemy, że nasze strony wykorzystują pliki cookies (ciasteczka) i inne dziwne technologie m.in. w celach statystycznych. Jeśli Ci to przeszkadza, możesz je zablokować, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Pliki cookies (ciasteczka) i podobne technologie.