Podróże małe i duże

Bielsko-Biała (Polska) – przewodnik

Rynek Staromiejski, Bielsko-Biała (Polska)Ratusz, Bielsko-Biała (Polska)Zamek Sułkowskich, Bielsko-Biała (Polska)

Bielsko-Biała – Mały Wiedeń leżący u stóp Beskidów, po dwóch stronach rzeki Białej, historycznej granicy między Śląskiem a Małopolską (do 1951 roku były to dwa odrębne miasta: leżące na Śląsku Cieszyńskim Bielsko i po stronie małopolskiej – Biała Krakowska). Miejsce może trochę niedocenione, a z pewnością bardzo atrakcyjne turystycznie i to zarówno ze względu na swoją urokliwą, wzorowaną na austriackiej stolicy architekturę, jak i bliskość gór. Zapraszam, bo naprawdę warto!

Teatr Polski, Bielsko-Biała (Polska)Katedra św. Mikołaja, Bielsko-Biała (Polska)Hotel President, Bielsko-Biała (Polska)Ulica Schodowa, Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)

UWAGA! Wszystkich, którzy chcieliby uzupełnić poniższy artykuł, polecając tanie noclegi, dobre restauracje lub jakiekolwiek inne warte odwiedzenia miejsca, serdecznie zapraszamy do współtworzenia tego przewodnika. Można w tej sprawie pisać na adres redakcji redakcja@libertas.pl.

Historia

Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)Zamek Sułkowskich, Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)

Miasto Bielsko-Biała powstało w roku 1951, bynajmniej nie z niczego, ale z połączenia dwóch wiekowych już miejscowości, które od dłuższego już czasu tworzyły de facto jeden miejski organizm.

Nie zachował się niestety dokument lokacyjny Bielska (pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1312 roku). Przyjmuje się, że miasto powstało na przełomie XIII i XIV wieku, ale badania archeologiczne przeprowadzone w 2006 roku wykazały, że zorganizowane osadnictwo istniało na terenie Wzgórza Miejskiego jeszcze przed 1210 rokiem. Początkowo miasto obejmowało obszar dzisiejszej Starówki, a od około 1315 roku było otoczone murami, których najsilniejszym elementem był włączony w nie zamek książąt cieszyńskich.

Po śmierci Mieszka I Cieszyńskiego (prawdopodobnie w 1315 roku) ziemie podzielili pomiędzy siebie dwaj bracia, a nowo powstałe księstwo oświęcimskie zaczynało się za rzeką Białą. W 1327 roku oba księstwa stały się lennem czeskiego króla Jana Luksemburczyka, który w tym czasie odbywał wraz ze swoją armią wycieczkę do Krakowa. Dzięki staraniom dyplomacji węgierskiej i szczęściem dla Władysława Łokietka, Jan Luksemburczyk, który tytułował się przecież nawet królem Polski, Krakowa ostatecznie nie zwiedził.

W 1653 roku zmarła ostatnia przedstawicielka Piastów Cieszyńskich, a tytuł książąt cieszyńskich wraz z ziemią przeszedł na królów czeskich. Trochę inaczej potoczyły się losy Księstwa Oświęcimskiego, które uległo dalszemu podziałowi, ale następnie w całości znalazło się w rękach króla Kazimierza Jagiellończyka, który wykupił je w latach 1456 i 1457, a następnie wcielił do Korony Królestwa Polskiego, przyłączając do województwa krakowskiego. Rzeka Biała stanowiła więc od tego czasu granicę między Polską a Czechami, a później Austrią. Około roku 1560 u zbiegu rzek Białej i Niwki powstała wieś – Biała – która 9 stycznia 1723 roku otrzymała od króla Augusta II Mocnego prawa miejskie.

W 1769 roku w bialskim ratuszu odbył się zjazd, na którym podpisano akt utworzenia naczelnej władzy Konfederatów Barskich. Po pierwszym rozbiorze Polski Biała weszła w skład Galicji – nowo utworzonej prowincji Austriackiej. W celu zintegrowania swoich nowych nabytków terytorialnych Cesarz nakazał budowę drogi Wiedeń-Lwów przebiegającej przez Bielsko i Białą. Zwiedzając miasto, na pewno zauważymy tabliczki z napisem „Trakt cesarski”.

Oba miasta szybko się bogaciły i rozwijały, czego widocznym znakiem jest piękna architektura, którą możemy podziwiać do dzisiaj, a na przełomie XIX i XX wieku stanowiły już właściwie jeden organizm (w 1855 roku do miast dotarła kolej, a nową stację kolejową nazwano: Bielsko-Biała). Po pierwszej wojnie światowej oba miasta znalazły się w granicach II Rzeczypospolitej, ale pierwszego formalnego ich połączenia dokonali dopiero Niemcy w październiku 1939 roku. Po II wojnie światowej obie miejscowości wróciły do Polski, a od pierwszego stycznia 1951 roku stały się formalnie jednym miastem o nazwie: Bielsko-Biała.

Zwiedzanie

Dworzec

Dworzec Główny, Bielsko-Biała (Polska)

Jeśli przybędziemy do Bielska-Białej koleją, to pierwszy zabytek przywita nas zaraz po tym, jak wysiądziemy z pociągu. Jak już wspomniałem, żelazna kolej dotarła do Bielska w 1855 roku, a nowa stacja była częścią Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda łączącej Wiedeń z Krakowem. Wkrótce uruchamiano kolejne połączenia (między innymi z Żywcem), a dworzec w Bielsku-Białej okazał się niewystarczający, by obsłużyć narastający ruch. W związku z tym w latach 1889–1890 wybudowano nowy okazały neorenesansowy dworzec, który możemy podziwiać do dziś. Składa się on z trzech wzniesionych z cegły budynków połączonych galeriami. Sufity są ozdobione pięknymi polichromiami w stylu pompejańskim. Po renowacji z lat 1997–2001 dworzec prezentuje się naprawdę pięknie, więc warto i jemu chwilę poświęcić.

Ulica 3 maja

Po wyjściu z dworca skręcamy w lewo i idziemy cały czas prosto. Po drodze koniecznie trzeba zwrócić uwagę na tworzącą klimat ulicy 3 maja przepiękną zabytkową zabudowę. Większość z tych budynków zaprojektował Karol Korn („Promenada Korna”), naśladując architekturę Wiednia. Są to przeważnie okazałe trzypiętrowe neorenesansowe, neobarokowe lub secesyjne kamienice. Podobne budynki znajdziemy zresztą w wielu zakątkach miasta, stąd popularne określenie miasta – Mały Wiedeń. Po około 15 minutach (1 km) dojdziemy do Teatru Polskiego.

Bielsko-Biała (Polska)Hotel President, Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)

Teatr Polski w Bielsku-Białej

Teatr Polski, Bielsko-Biała (Polska)

Budynek Teatru Polskiego w Bielsku-Białej został wzniesiony w latach 1889–1890 w stylu eklektycznym, a jego fasadę zdobią posągi Apolla oraz muz Melpomeny i Talii. Uroku temu miejscu dodaje ustawiona przed teatrem replika zabytkowej fontanny z 1895 roku. Od samego początku Teatr cieszył się bardzo dobrą opinią, a w okresie międzywojennym mieścił jedyną w Polsce zawodową scenę niemiecką. Reaktywowany po II wojnie światowej dalej utrzymywał wysoki poziom i był uważany za jeden z najlepszych w kraju. Zresztą do dziś można tu trafić na interesujące sztuki, więc można zwiedzanie miasta połączyć właśnie z wizytą w tutejszym teatrze.

Plac Bolesława Chrobrego

Cofamy się do świateł i przechodzimy na drugą stronę. Przed nami plac Bolesława Chrobrego, który powstał w połowie XIX wieku na skrzyżowaniu nowo powstałych głównych arterii komunikacyjnych miasta. Z czasem stał się właściwie głównym placem Bielska-Białej zastępując położony nieco wyżej Rynek Staromiejski. Znajduje się tu kilka ciekawych kamienic, w tym między innymi jednopiętrowa barokowa kamienica Karola Kałuży z drugiej połowy XVIII wieku

.

Patria, Bielsko-Biała (Polska)Plac Bolesława Chrobrego, Bielsko-Biała (Polska)Plac Bolesława Chrobrego, Bielsko-Biała (Polska)

Zamek Sułkowskich

Zamek Sułkowskich, Bielsko-Biała (Polska)Zamek Sułkowskich, Bielsko-Biała (Polska)

Ponad Placem Bolesława Chrobrego bezapelacyjnie góruje Zamek Sułkowskich. Jest to najstarszy zabytek miasta, a jego historia sięga XIII wieku, kiedy wg legendy mieli tu mieć jakąś małą warownię lokalni zbójnicy. Podobno Kazimierz Opolski postanowił zrobić z nimi porządek, pobił zbójników, a w miejscu ich siedziby zbudował zameczek myśliwski. Nie wiadomo, na ile opowieść ta jest prawdziwa, ale najstarsze części warowni pochodzą z XIV wieku, a wcześniej jakaś budowla już w tym miejscu istniała. Wzniesiony przez Piastów cieszyńskich zamek służył im jako siedziba przez ponad dwa stulecia, od 1572 roku był centrum samodzielnego bielskiego państwa stanowego, a później Księstwa Bielskiego.

Początkowo zamek był ważnym elementem obwarowań miasta, zwłaszcza że często przypadała mu rola warowni granicznej. Z czasem jednak jego funkcja obronna zmalała, a zamek przekształcił się w rezydencję szlachecką. W 1752 roku przeszedł w ręce rodu Sułkowskich, w których pozostawał do końca II wojny światowej – stąd nazywany jest zamkiem Sułkowskich. Z jego pierwotnego wyglądu właściwie nic nie pozostało, obecną postać otrzymał podczas generalnej przebudowy z drugiej połowy XIX wieku. Obecnie w zamku mieści się Muzeum Historyczne. Warto okrążyć zamek, podchodząc na jego mury, skąd będziemy mieć ładny widok na teatr i sąsiadujące kamienice...

Rynek Staromiejski

Rynek Staromiejski, Bielsko-Biała (Polska)Rynek Staromiejski, Bielsko-Biała (Polska)

Kontynuując spacer pod górę, dochodzimy do bielskiego Starego Rynku położonego w centrum Wzgórza Miejskiego. Plac ma wymiar 82x43 m, a jego kształt nie zmienił się od czasów lokacji miasta, która miała miejsce prawdopodobnie w XII wieku. Najstarsze kamieniczki pochodzą z wieku XVII i XVIII, wszystkie mają status zabytków i z pewnością są wartę bliższego poznania. Poza ciekawymi domami na rynku zobaczymy również fontannę z rzeźbą przedstawiającą dziwnie wstydliwego rzymskiego boga mórz – Neptuna oraz kopię XIX-wiecznego pomnika św. Jana Nepomucena. Dla wszystkich wielbicieli słodyczy obowiązkowym miejscem będzie lodziarnia Blekota Mlekota. Warto powłóczyć się po okolicy, by odkryć różne ciekawe zakamarki i uliczki, np. ulicę Schodową...

Ulica Schodowa, Bielsko-Biała (Polska)

Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej

Katedra św. Mikołaja, Bielsko-Biała (Polska)Katedra św. Mikołaja, Bielsko-Biała (Polska)Katedra św. Mikołaja, Bielsko-Biała (Polska)

Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej powstała w stylu gotyckim w latach 1443–1447 (wcześniej stał tu jakiś drewniany kościół), ale swój dzisiejszy kształt uzyskała dopiero w wyniku przebudowy na początku XX wieku. Wtedy zbudowano między innymi 61-metrową wieżę, a także przedłużono nawę główną i dobudowano nawy boczne. Neoromański portal świątyni zdobią wizerunki 12 apostołów, a nad nim górują rzeźby św. Mikołaja, Jadwigi Śląskiej i św. Jana Nepomucena.

Ratusz

Ratusz, Bielsko-Biała (Polska)

Wracamy do placu Chrobrego i ulicą księdza Stojałowskiego przechodzimy na drugą stronę dawniej granicznej rzeki Białej. Neorenesansowy Ratusz jest jednym z najokazalszych budynków miasta. Został zbudowany w latach 1895–1897 jako nowa siedziba dla władz Białej Krakowskiej. Poprzedni, wybudowany w 1827 roku przy rynku (teraz plac Wojska Polskiego), okazał się niewystarczający, dla dynamicznie rozwijającej się miejscowości. Od 1951 roku stał się siedzibą władz całego połączonego miasta.

Ratusz został zbudowany na planie prostokąta z charakterystycznymi dla renesansu ryzalitami1. Ryzalit środkowy zwieńczony jest szczytem z obeliskami. Na środku umieszczono Eirene – boginię pokoju, nazywaną „matką bogactwa”, stąd w jej ręce róg obfitości i towarzyszący jej często mały Plutos. Symboliczna jest też tarcza na szczycie, gdzie znalazł się wizerunek pszczoły, symbolu pracowitości. Narożny ryzalit północno-wschodni przechodzi w wieżę zegarową o wysokości 52 metrów. Wieża była jednym z wymogów stawianych projektantom przystępującym do konkursu na ratusz, symbolizowała ona suwerenność władz miejskich i symboliczną równość ich siedziby z kościołami i zamkami. Co trzy godziny z ratuszowej wieży można usłyszeć hejnał Bielska-Białej.

Ratusz, Bielsko-Biała (Polska)Ratusz, Bielsko-Biała (Polska)

Plac Wojska Polskiego

Kamienica „Pod Żabami”, Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)

Spod Ratusza bez problemu trafimy na dawny rynek Białej Krakowskiej wytyczony w roku 1723, gdy Biała otrzymała prawa miejskie. Istniejący tutaj parking trochę szpeci ten piękny plac (podobno planowana jest jego przebudowa), ale i tak warto go odwiedzić, choćby ze względu na mieszczące się przy nim oraz w okolicy piękne kamieniczki. Warto zwrócić uwagę między innymi na klasycystyczny kościół ewangelicki Marcina Lutra (1792–1798), neorenesansowa kamienicę Kuno von Pongratza, Pałacyk Strzygowskich, budynek starego ratusza, czy secesyjną kamienicę „Pod Żabami”. Z tą ostatnią wiąże się ciekawa historia: nad jej bocznym wejściem znajduje się portal z figurami dwóch żab ubranych we fraki, z których jedna gra na instrumencie a druga pije i pali fajkę. A dlaczego nie nad reprezentacyjnym wejściem od strony rynku? Bo właściciel chciał w ten sposób wyrazić swoje lekceważenie ewangelikom, których kościół znajduje się właśnie z tej strony.

W kierunku zamku możemy wrócić ulicą 11 listopada (dawniej Wiedeńską), łączącą dawny rynek Białej z sąsiednim Bielskiem a będącą obecnie głównym deptakiem i centrum handlowym miasta. Jej początki sięgają połowy XVIII wieku. Była częścią Głównej Wiedeńskiej Drogi Handlowej, zwanej też Traktem Cesarskim, a łączącym Austrię z miastami Galicji, bo prowadzącym dalej przez Kraków, Przemyśl aż do Lwowa. Po drodze zobaczymy między innymi pomnik... Reksia, przypominający nam, że Bielsko-Biała była również ważnym miejscem na mapie polskiej animacji. To tutaj rysowano między innymi Reksia, Bolka i Lolka czy Baltazara Gąbkę...

Bielsko-Biała (Polska)Kamienica Wiktora Burdy, Bielsko-Biała (Polska)Bielsko-Biała (Polska)

Gdzie zjeść i gdzie pić

Blekota Mlekota, Bielsko-Biała (Polska)Blekota Mlekota, Bielsko-Biała (Polska)Bar Pierożek, Bielsko-Biała (Polska)

Blekota Mlekota

Spacer, zwłaszcza latem, przyjemnie jest sobie umilić lodami. Chociaż lubię oczywiście lody truskawkowe, malinowe czy choćby waniliowe, to jednak zdecydowanie najbardziej lubię te rzadsze, a ciekawsze dla podniebienia... Jadłem już pyszne lody szafranowe, arbuzowe, a nawet piwne i właśnie takich niecodziennych pomysłów najczęściej wypatruję. W Bielsku na Rynku (ul. Cieszyńska 1) znalazłem bardzo smaczne lody różane i dlatego z czystym sumieniem polecam cukiernię o fantazyjnej nazwie Blekota Mlekota.

Bar Pierożek

Jeśli ktoś zgłodnieje na tyle, że sam deser to za mało, to tanio i smacznie można zjeść w znajdującym się również na rynku barze mlecznym Pierożek.

Piwnica Zamkowa

Jeśli lubicie piwo, to najlepszym miejscem dla tej przyjemności będzie Piwnica zamkowa. Nie jest to może miejsce tanie, ale za to oferuje bardzo duży wybór ciekawych piw. Niestety po degustacji zapomniałem zrobić zdjęć, ale możecie mi wierzyć na słowo, że można tu spędzić dużo czasu, nie sięgając dwa razy po ten sam trunek. W stałej ofercie Zamkowa ma ponad setkę butelkowych i około 10 lanych piw.

Witold Wieszczek
  1. Ryzalit – wysunięta przed lico elewacji integralna część budynku ciągnąca się od fundamentów aż po dach. Popularny od renesansu element architektoniczny urozmaicający bryłę budynku. Może występować w formie ryzalitu środkowego, bocznego lub narożnego.

PodróżeKulturaMuzykaHistoriaFelietonyPaństwo, polityka, społeczeństwoPowieści i opowiadaniaKącik poezjiRecenzjeWielkie żarcieKomiks
PrzewodnikiAlbaniaNepalPolskaRumunia
Najpopularniejsze Podróże małe i dużeAlbania, najczęściej zadawane pytania – przewodnikKsamil / Εξαμίλια (Albania) – Raj na ziemi – przewodnikPalenica Białczańska – Wodogrzmoty Mickiewicza – Morskie Oko (Tatry) – przewodnikWisła Czarne – Kaskady Rodła – Barania Góra – Przysłop – Wisła Czarne (Beskid Śląski) – przewodnikKłodzko i Kotlina Kłodzka
Najwyżej oceniane Podróże małe i dużeKrzywy zaolziański Kościół św. Piotra z Alkantary, Karwina (Czechy)Palenica Białczańska – Morskie Oko – Szpiglasowy Wierch – Dolina Pięciu Stawów Polskich – przewodnik (Tatry)Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)Karnawał w OsloUszguli, Swanetia (Gruzja)
Oceń zamieszczony obok artykuł.
Minister kazał, więc uprzejmie informujemy, że nasze strony wykorzystują pliki cookies (ciasteczka) i inne dziwne technologie m.in. w celach statystycznych. Jeśli Ci to przeszkadza, możesz je zablokować, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Pliki cookies (ciasteczka) i podobne technologie.