zapraszamy do współpracy
Zapraszamy do współpracy
Podróże małe i duże > Karkonosze

Szklarska Poręba (Karkonosze) – przewodnik

Szklarska PorębaWodospad Szklarki (Szklarska Poręba)Szklarska Poręba

Szklarska Poręba (niem. Schreiberhau) to niewielkie (liczące około 7 tys. mieszkańców) miasteczko w powiecie jeleniogórskim. Położone u stóp Szrenicy w dolinie rzeki Kamiennej oraz jej dopływów: Kamieńczyka i Szklarki, rozciąga się swoją zabudową na wysokości od 440 do 886 m n.p.m. Podobnie jak Karpacz dysponuje rozbudowaną infrastrukturą turystyczną, dzięki czemu jest wygodnym punktem wyjścia dla wycieczek w Karkonosze. Słuchacze Programu III Polskiego Radia wiedzą na pewno, że od 1999 roku Szklarska Poręba jest oficjalną stolicą Trójki.

Zielony szlak (Szklarska Poręba)Wodospad Kamieńczyka (Karkonosze)Zielony szlak (Szklarska Poręba)Zielony szlak (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)

Historia

Zielony szlak (Szklarska Poręba)Zielony szlak (Szklarska Poręba)Zielony szlak (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)

W 1281 roku ziemie, na których leży dzisiaj Szklarska Poręba, nabyli od wnuka Henryka Pobożnego joannici z Cieplic. 100 łanów gruntów kosztowało ich 100 grzywien srebra i dwie beczki wina. Nie wiem, czy obecnie urząd skarbowy poradziłby sobie z odpowiednim naliczeniem podatku i taka transakcja byłaby w ogóle możliwa, ale w XIII wieku się udało! Wkrótce powstawała tutaj najstarsza w Sudetach huta szkła, której istnienie potwierdzają dokumenty z 1366 roku. Znajdowała się w dzisiejszej Szklarskiej Porębie Dolnej, w miejscu, gdzie obecnie krzyżują się ulice Piastowska i Wiejska.

Rozwój hutnictwa wymuszał intensywny wyrąb lasów, w związku z czym kolejne huty, a wraz z nimi całe osady hutników i drwali, powstawały coraz wyżej, wzdłuż potoków. Na takich „szklarskich porębach” wyrastały osady pasterskie, które dały początek wsi. Stąd ponoć wywodzi się obecna nazwa, którą nadano miejscowości już po wojnie, w 1946 roku.

Drugą ważną dziedziną miejscowej gospodarki były trwające już od XII wieku intensywne poszukiwania złota i kamieni szlachetnych. Górnictwem w Karkonoszach zajmowali się przybysze z zachodniej Europy, zwani Walonami lub Walończykami. Z ich działalnością w górach wiążą się liczne legendy o ukrytych skarbach i demonach. Najsłynniejszym z nich jest mający wiele imion Duch Gór, po polsku zwany często Liczyrzepą. Liczyrzepa ma w swym władaniu całe Karkonosze i ponoć bywa bardzo złośliwy, więc będąc w górach, lepiej go nie denerwować.

Z biegiem lat powstawały kolejne osady, a miejscowość się rozrastała. Na początku XIX wieku Szklarska Poręba liczyła sobie ponad 300 domów, 3 kościoły, 4 szkoły, 2 huty, 16 szlifierni szkła, 3 młyny i tartak. W tym czasie rozpoczął się intensywny rozwój turystyki, a pasterskie budy na wysokogórskich halach dały początek dzisiejszym górskim schroniskom. Przełomowe było zwłaszcza wybudowanie drogi wzdłuż doliny w latach 1845–1849, a później linii kolejowej łączącej Jelenią Górę z Harrachovem, co z czasem uczyniło z miejscowości znane centrum turystyki i sportów zimowych. Pierwszy pociąg dotarł do Szklarskiej Poręby w czerwcu 1902 roku.

1 sierpnia 1880 roku z inicjatywy Teodora Donata powstało Towarzystwo Karkonoskie (Riesengebrigs Verein), dzięki któremu w Karkonoszach wytyczono 190 km szlaków turystycznych. W 1900 roku w Szklarskiej Porębie utworzono pierwszy klub narciarski, a miejscowość powoli zaczęła się stawać także centrum sportów zimowych. W 1910 roku założono klub bobslejowy (kolejny tor wybudowano zimą 1925–1926), a w roku 1932 przeprowadzono pierwszy konkurs skoków na nowej skoczni narciarskiej. W styczniu 1936 roku odbył się na niej konkurs skoków w ramach eliminacji do igrzysk olimpijskich.

Po II wojnie światowej miejscowość znalazła się w granicach Polski, a Niemcy zostali wysiedleni. Przejściowo została przemianowana na Pisarzewiec, ale w roku 1946 oficjalnie ustalono nową nazwę na „Szklarska Poręba”. Szklarska Poręba otrzymała prawa miejskie w 1959 roku.

Atrakcje turystyczne

Trzy Świnki i Szrenica (Karkonosze)

Największą atrakcją Szklarskiej Poręby są okoliczne góry. Koniecznie trzeba wejść na Szrenicę, zobaczyć Śnieżne Kotły, Wodospad Kamieńczyka czy Wodospad Szklarki. Można się też wybrać na Krucze Skały, Zakręt Śmierci czy do któregoś z muzeów. Jest również kilka zabytków architektury, wśród nich najstarszy w mieście Kościół Matki Bożej Różańcowej (XVII wiek) i Młyn Świętego Łukasza z 1870 roku.

Jan Izydor Sztaudynger, czyli wędrówka z fraszką

Jan Sztaudynger (Szklarska Poręba)

Piękne miejsca często przyciągają wrażliwe dusze. Do Szklarskiej Poręby również ciągnęli poeci i malarze. Jednym z nich był Jan Izydor Sztaudynger, który w 1947 roku zamieszkał w domu przy ulicy 1 Maja 55. Mieszkając w Szklarskiej Porębie, poeta intensywnie uczestniczył w życiu literackim Jeleniej Góry oraz okolic i miał duży wkład w „odbudowę” życia kulturalnego na ziemiach odzyskanych. Niestety w 1950 roku musiał opuścić wyremontowany na własny koszt dom. Prawdopodobnie pewien zawistny milicjant chcąc sobie ów dom przywłaszczyć, zwrócił uwagę na przepis, że nie można posiadać dwóch mieszkań, a Sztaudynger miał jeszcze małe mieszkanie w Łodzi, gdzie również pomieszkiwał. Poeta tłumaczył, że taka miejsko-wiejska „dwoistość”, potrzebna jest mu do pracy literackiej, ale przepis wyegzekwowano i Sztaudynger musiał wrócić do Łodzi. Żal na pewno był ogromny, bo nawet po latach, gdy mieszkańcy Szklarskiej Poręby chcieli ściągnąć poetę z powrotem, ten konsekwentnie odmawiał. W 1955 roku wyprowadził się z Łodzi do Zakopanego.

Na wielbicieli mistrza krótkiej formy czeka w Szklarskiej Porębie specjalnie wytyczona trasa turystyczna. Wędrówka z fraszką ma 14 przystanków, gdzie ustawiono odpowiednie tablice informacyjne. Szlak rozpoczyna się przy ulicy 1 Maja 55, czyli w miejscu, gdzie niegdyś stał dom poety. Kolejne przystanki to: Chata Walońska, leśniczówka Szronowiec, kolej linowa, wodospad Kamieńczyka, Huta Julia, Biała Dolina, Wysoki Kamień, Dzwonnica, Zakręt Śmierci, Chybotek, Złoty Widok i wodospad Szklarki.

Czarny szlak (Szklarska Poręba)

Przejście całego szlaku może zabrać nawet 10 godzin, ale ponieważ nie opuszcza on miasta, łatwo przerwiemy wędrówkę w dowolnym momencie. Do tych samych miejsc dojdziemy zresztą na wiele różnych sposobów. Z mapą w ręku możemy sobie zaplanować taką trasę, na której nie forsując się ponad nasze możliwości, przyjemnie spędzimy cały dzień, a przy okazji odwiedzimy kilka atrakcyjnych miejsc.

Zielony szlak (Szklarska Poręba)Zielony szlak (Szklarska Poręba)Zielony szlak (Szklarska Poręba)
Zielony szlak (Szklarska Poręba)Zielony szlak (Szklarska Poręba)Zielony szlak (Szklarska Poręba)

Warty przejścia jest na przykład zielony szlak wiodący z centrum Szklarskiej Poręby Górnej wzdłuż potoku Kamienna w kierunku Wodospadu Szklarki. Przyjemna leśna ścieżka prowadzi nas obok wielu ciekawych formacji skalnych, a pod nami uspokajająco szumi woda. Czasem aż trudno uwierzyć, że jesteśmy przecież w środku miasta! Odbijając z tego szlaku, możemy dojść między innymi do Chybotka.

Chybotek

Czarny szlak (Szklarska Poręba)

W dawnych czasach poganie podobno składali na tej skale krwawe ofiary, dzisiaj Chybotek to jedna z atrakcji turystycznych Szklarskiej Poręby. Jest to niewielka grupa skalna złożona z kilku granitowych bloków, z których najwyżej położony głaz o średnicy około 4 metrów daje się stosunkowo łatwo rozkołysać. „Stosunkowo”, bo blok waży około 27 ton!

Według walońskich legend skały przykrywają wejście do podziemnej jaskini, w której znajduje się ogromny skarb. Wejście otwiera się raz na 100 lat.

Dawno, dawno temu pewna kobieta zobaczywszy, że wrota do jaskini są otwarte, weszła do środka. Zauroczona skarbem zaczęła nabierać złoto do zapaski i wynosić je na zewnątrz. W ferworze pracy nie zauważyła, że jest już późno, a gdy tylko słońce zaszło, głaz zatarasował wejście do jaskini. Dopiero wtedy uświadomiła sobie, że w jaskini zostawiła swoje dziecko. Kobieta wpadła w straszną rozpacz, żadne skarby świata nie wynagrodzą jej przecież utraty dziecka! Płakała tak długo, aż Duch Gór się nad nią ulitował i otworzył na chwilę wrota jaskini. Kobieta odniosła złoto a zabrała swoją pociechę.

Chybotek (Szklarska Poręba)Chybotek (Szklarska Poręba)

Wodospad Szklarki

Czarny szlak (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)

Do kasy Karkonoskiego Parku Narodowego dojdziemy między innymi wspomnianym już wcześniej zielonym szlakiem. Tu odbijamy w prawo, a od wodospadu dzieli nas wtedy zaledwie kilka minut marszu szlakiem czarnym. Droga wiedzie skalistym wąwozem lewą stroną potoku i przed samym wodospadem przechodzi mostem na drugą stronę.

Wodospad Szklarki znajduje się na wysokości 520 m n.p.m. (tuż powyżej ujścia Szklarki do Kamiennej) i jest po Wodospadzie Kamieńczyka drugim co do wysokości wodospadem w Karkonoszach (13,3 m). Szczególnie efektownie wygląda po opadach deszczu, a podczas suszy podobno potrafi się zmienić w kilka nieśmiałych strużek wody.

Wodospad Szklarki (Szklarska Poręba)Wodospad Szklarki (Szklarska Poręba)
Wodospad Szklarki (Szklarska Poręba)Wodospad Szklarki (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)

Już w średniowieczu uważano to miejsce za wyjątkowo piękne i romantyczne! Wodospad przyciągał mnóstwo turystów, w związku z czym w 1868 roku postawiono obok gospodę, którą przekształcono później w stojące tu obecnie schronisko „Kochanówka”.

Chata Walońska

Chata Walońska (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)Czarny szlak (Szklarska Poręba)

Walończycy (Walonowie) pojawili się w Karkonoszach prawdopodobnie około XI–XII wieku, być może ściągnięci tu przez Piastów. Byli to cenieni na królewskich i książęcych dworach fachowcy od wydobywania i przetwarzania bogactw naturalnych, nie tylko tych najcenniejszych, takich jak złoto czy szlachetne kamienie. Z czasem zaczęto tutaj tym mianem nazywać wszystkich poszukiwaczy minerałów, niezależnie od ich narodowości czy stopnia „wtajemniczenia”.

Chata Walońska jest siedzibą Bractwa Walońskiego, które stara się kultywować dawne obyczaje i podtrzymywać tradycję średniowiecznych mistrzów w wydobywaniu i przetwarzaniu bogactw naturalnych. Na gości czeka tu wystawa starych narzędzi i maszyn oraz ekspozycja minerałów z Polski i ze świata. Jest też Sklepik Waloński z wytworami „dzisiejszych Walonów”, a także nieprzetworzonymi minerałami i innymi pamiątkami.

Chata Walońska czynna jest od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00–16:00. Od Wodospadu Szklarki dojdziemy do niej czarnym szlakiem w około 15 minut.

Chata Walońska ul. Kołłątaja 12 tel.: (75) 717-29-56 e-mail: chatawalonska@post.pl

Czarny szlak (Szklarska Poręba)Chata Walońska (Szklarska Poręba)

Wodospad Kamieńczyka

Wodospad Kamieńczyka (Karkonosze)Kanion Kamieńczyka (Karkonosze)Wodospad Kamieńczyka (Karkonosze)

Wodospad Kamieńczyka leży na wysokości 846 m n.p.m. i jest najwyższym wodospadem w Karkonoszach (a także w całych polskich Sudetach). Woda spada tutaj trzema kaskadami z wysokości 27 metrów. Podobno za środkową kaskadą znajduje się wykuta przez Walończyków grota zwana Złotą Jamą, ale nie sprawdzałem. Poniżej wodospadu znajduje się długi na 100 metrów kanion Kamieńczyka. Jego ściany mają wysokość do 25 metrów, a w najwęższym miejscu szerokość wąwozu spada do około 3 metrów. Możemy do niego zejść stalowymi schodami, dzięki czemu zobaczymy wodospad i kanion z ciekawszej perspektywy. Aby to zrobić, trzeba wykupić odpowiedni bilet (5 zł1), w którego cenę wliczone jest wypożyczenie kasku.

Z centrum Szklarskiej Poręby (od dworca PKP) do Wodospadu Kamieńczyka dojdziemy czerwonym szlakiem w około 40–50 minut. Można tu również dotrzeć szlakiem czarnym, np. w ramach wędrówki z fraszką albo wizytę przy wodospadzie połączyć z wejściem na Szrenicę. Zaraz obok wodospadu znajduje się schronisko „Kamieńczyk”.

Czerwony szlak na Szrenicę (Karkonosze)Kanion Kamieńczyka (Karkonosze)Kanion Kamieńczyka (Karkonosze)Schronisko „Kamieńczyk” (Karkonosze)

Śnieżne Kotły i Szrenica

Śnieżne Kotły (Karkonosze)Trzy Świnki i Szrenica (Karkonosze)

Śnieżne Kotły (Mały i Wielki) to najlepiej wykształcone kotły polodowcowe w całych Karkonoszach i główna atrakcja zachodniej ich części. Efektowne urwiska Wielkiego Kotła spadają ponad 200 metrów w dół. Nad nimi góruje charakterystyczna sylwetka byłego schroniska, a obecnie telewizyjnej stacji przekaźnikowej. Z kilku platform wiszących ponad kotłami możemy oglądać panoramę Pogórza Karkonoskiego i Kotliny Jeleniogórskiej, a o niecały kilometr na wschód wznosi się zwieńczona skalnym rumowiskiem kopuła Wielkiego Szyszaka (1509 m n.p.m.).

Śnieżne Kotły można podziwiać z dołu, idąc zielonym szlakiem (Ścieżką nad Reglami) od Schroniska pod Łabskim Szczytem do rozdroża pod Wielkim Szyszakiem. Możemy też zajrzeć w ich paszczę z góry, ze wspomnianych wyżej platform widokowych, do których dojdziemy granią, czyli Głównym Szlakiem Sudeckim. Tutaj proponujemy tę drugą opcję. Będzie to dość długa (około 20 km), ale dającą sporo satysfakcji wycieczka ze Szklarskiej Poręby, przez Szrenicę aż do Śnieżnych Kotłów i z powrotem przez Schronisko pod Łabskim Szczytem. No to w drogę!

Szklarska Poręba – Wodospad Kamieńczyka – Szrenica – Śnieżne Kotły (Karkonosze) – przewodnik

Noclegi

Willa Róż (Szklarska Poręba)Willa Róż (Szklarska Poręba)

W Szklarskiej Porębie pensjonatów nie brakuje, właściwie ma się wrażenie, że są wszędzie. Nocleg znajdziecie więc na pewno, nawet na ostatnią chwilę. My tradycyjnie skupialiśmy się na znalezieniu noclegu jak najtańszego, ale nie pozbawionego pewnych wygód. Znalezienie czegoś takiego na ostatnią chwilę w szczycie sezonu jest już zadaniem nieco trudniejszym i wymaga często kilkunastu telefonów. My możemy zaproponować przetestowaną na własnej skórze Willę Róż. Właściwie za całe piętro do naszej dyspozycji, gdzie były dwa dwuosobowe pokoje i łazienka zapłaciliśmy w 2014 roku 140 zł za dobę.

Willa Róż ul. 1 Maja 33 Szklarska Poręba tel.: 570-445-887

Witold Wieszczek
  1. W 2014 roku.

Najpopularniejsze Podróże małe i dużeAlbania, najczęściej zadawane pytania – przewodnikKsamil / Εξαμίλια (Albania) – Raj na ziemi – przewodnikKłodzko i Kotlina KłodzkaPalenica Białczańska – Wodogrzmoty Mickiewicza – Morskie Oko (Tatry) – przewodnikWisła Czarne – Kaskady Rodła – Barania Góra – Przysłop – Wisła Czarne (Beskid Śląski) – przewodnik
Najwyżej oceniane Podróże małe i dużeKrzywy zaolziański Kościół św. Piotra z Alkantary, Karwina (Czechy)Palenica Białczańska – Morskie Oko – Szpiglasowy Wierch – Dolina Pięciu Stawów Polskich – przewodnik (Tatry)Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)Karnawał w OsloŚwiątynia Lotosu (Delhi)
PrzewodnikiAlbaniaNepalPolskaRumunia
Najpopularniejsze zdjęcie w dzialePlaża w Ksamil (Albania)Najwyżej oceniane:Jakub Šimon i jego zegar
Oceń zamieszczony obok artykuł.(Uwaga! Warto wcześniej się zalogować ponieważ głosy zarejestrowanych czytelników mają większą wagę.)
Login (jak do forum): Hasło (jak do forum): zapamiętaj mnie

Komentarze do zdjęć:

Wodospad Kamieńczyka (Karkonosze)

Beata: Moje kochane Karkonosze! Piękne miejsca i jak zwykle piękne zdjęcia. Pozdrawiam.

Minister kazał, więc uprzejmie informujemy, że nasze strony wykorzystują pliki cookies (ciasteczka) i inne dziwne technologie m.in. w celach statystycznych. Jeśli Ci to przeszkadza, możesz je zablokować, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Pliki cookies (ciasteczka) i podobne technologie.