Kultura

Zaufanie do księgarza

Michał OlewnikOstatnim ogniwem łańcucha wydawniczego są księgarze. Ich rola w rozwoju rynku książki jest nie do przecenienia, przede wszystkim w tradycyjnym modelu dystrybucyjnym, który operuje książkami papierowymi. Księgarze są wtedy w społeczeństwie głównymi przedstawicielami branży. Od nich zależy społeczny wizerunek, a tym samym chęć do obcowania ze słowem pisanym.

Jeszcze kilkaset lat temu rynek książki był bardziej scentralizowany niż dzisiaj – drukarze podpisywali z właścicielami praw umowy na rozpowszechnianie dzieł, produkowali je i sprzedawali. Industrializacja wpłynęła na wzbogacenie się społeczeństwa oraz stopniowo doprowadziła do profesjonalizacji na rynku książki. Powstały nowe zawody, m.in. wydawcy, redaktora, krytyka publicystycznego oraz księgarza.

Wraz z alfabetyzacją społeczeństwa wzrósł popyt na teksty, za czym podążyli wydawcy i urozmaicili ofertę książek. Problemem stanowiło skuteczne przekazanie wiadomości do sprzedawców, że już nowe książki są dostępne. To jednak spojrzenie z perspektywy producenta, któremu zależy na maksymalizacji zysków ze swoich książek. W jakiej sytuacji znajdowali się księgarze i skąd czerpali oni wiedzę na temat produkcji literackiej? Głównym miejscem wymiany informacji o rynku były targi książki, gdzie rozpowszechniano katalogi wydawnicze. Oprócz tego o nowościach zawiadamiano za pośrednictwem prasy i ulotek. Cenne były także opinie rodziny oraz znajomych z branży. Pojedynczy egzemplarz miał wielu czytelników, co było spowodowane ograniczoną podażą publikacji. Tak skonstruowany system wymiany informacji pomiędzy producentami oraz odbiorcami stanowił podstawę do rozwoju bibliografii – dziedziny, której przedmiotem jest badanie i opisywanie dokumentów pisanych na potrzeby nauki i nie tylko.

Brakowało natomiast scentralizowanej instytucji regulującej i opisującej rynek książki. Niemiecki rynek książki należy do najstarszych nowoczesnych rynków w Europie i jest w dużej mierze zinstytucjonalizowany już od początku XIX wieku, kiedy to powstał Niemiecki Związek Księgarzy i Wydawców (Börsenverein für den Deutschen Buchhandel). Ta instytucja wspiera interesy uczestników rynku książki (preferencyjne stawki podatkowe na książki, powiązanie cen, walka przeciwko piractwu) oraz integruje środowisko. Jednym z dokonań związku jest stworzenie w 1971 roku bazy książek dostępnych w handlu (Verzeichnis Lieferbarer Bücher). Początkowo była wydawana w formie papierowej, teraz jest dostępna w postaci cyfrowej, także online. Takie narzędzie ułatwia księgarzom dostarczanie rzetelnej informacji o książkach dostępnych w sprzedaży, jednakże nie pomaga bezpośrednio przy doborze asortymentu do księgarni o określonym profilu (językowej, dziecięcej czy ogólnej). Stąd rodzi się potrzeba, aby księgarze zdobywali wiedzę o książkach, które interesują grupę docelową jego sklepu, na własną rękę. Sprzedawcy mogą zdać się na publikacje promowane we wspomnianych katalogach lub zaufać przedstawicielom wydawniczym. Także prasa branżowa obfituje w recenzje książek i ich reklamy, które sugerują wysoką jakość tekstu oraz zdolność do zaciekawienia rzeszy czytelników, co z kolei gwarantuje sukces sprzedażowy, na którym zależy także księgarzom. Księgarze znajdują się (w sferze intelektualnej) w rozkroku pomiędzy własnymi upodobaniami a oczekiwaniami czytelników, które są w pewnym stopniu kształtowane marketingowo.

Na ile można domagać się od księgarza wiedzy na temat produktów, które oferuje? Według danych Biblioteki Narodowej roczna produkcja nowości wydawniczych, nowych wydań i dodruków w Polsce przekracza 25 tys., natomiast średniej wielkości księgarnia stacjonarna ma w asortymencie kilkanaście tysięcy tytułów. Wymaga to odpowiedniej selekcji książek. Nowe wyzwania przyniósł księgarzom również rozwój wielkopowierzchniowych sklepów o bardzo szerokim asortymencie. Kwestia, jaki poziom obsługi oferują takie księgarnie, pozostaje otwarta. Jednakże można się spodziewać, iż rola księgarza jako doradcy i przewodnika po produkcji intelektualnej realizuje się w pełni dopiero w wyspecjalizowanych księgarniach, takich jak „Sklep za rogiem”, które prowadziła urocza Kathleen w filmie „Masz wiadomość” (1998).

Michał Olewnik
PodróżeKulturaMuzykaHistoriaFelietonyPaństwo, polityka, społeczeństwoPowieści i opowiadaniaKącik poezjiRecenzjeWielkie żarcieKomiks
PrzewodnikiAlbaniaNepalPolskaRumunia
Najpopularniejsze KulturaGrzecznościowe powinności mężczyzny wobec kobietyPrzewodnik kulturalny – Łódź za darmoProgram Festiwalu Teatrów Ulicznych w Krakowie 2012Program Festiwalu Teatrów Ulicznych w Krakowie 2011Festiwal Folklorystyczny w Gjirokastër (Albania) Festivali Folklorik Kombëtar
Najwyżej oceniane KulturaGudvangen Viking Market 2017 – czyli o tym jak Grendelem zostałemFestiwal średniowieczny w Oslo 2017 (Oslo Middelalderfestival)Spotkaliśmy szczęśliwych wikingów, Borrekaupangen 2016„Ida” zdobywcą Oskara za najlepszy film nieanglojęzycznyWywiad ze Stefanem Hulíkiem, autorem scenariusza „Gorejącego krzewu”
Oceń zamieszczony obok artykuł.
Minister kazał, więc uprzejmie informujemy, że nasze strony wykorzystują pliki cookies (ciasteczka) i inne dziwne technologie m.in. w celach statystycznych. Jeśli Ci to przeszkadza, możesz je zablokować, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Pliki cookies (ciasteczka) i podobne technologie.