zapraszamy do współpracy
Zapraszamy do współpracy
Podróże małe i duże > Opowieści zamkowe

Kórnik – Wielkopolska Perła

KórnikWskazówki starego zegara nieśpiesznie biegną na spotkanie w punkcie zero. Nim jednak wybije północ, w mroku sali Herbowej na ścianie dostrzec można jakieś poruszenie. Czyżby portret pięknej Pani się poruszył? Ależ tak, to pora, kiedy Teofila przekracza ramy ciasnego portretu i swymi stopami dotyka podłogi, by za chwilę udać się wytwornym krokiem w stronę zamkowego tarasu. Tu tęsknym wzrokiem zdaje się kogoś wypatrywać... Stary zegar wybija północ i wraz z tym dźwiękiem przybywa na swym karym koniu rycerz. Piękna pani w białej sukni przyjmuje zaproszenie i razem udają się na przejażdżkę po parku. Końskie podkowy zdają się nie dotykać ziemi, w ciszy pokonują zapomniane ścieżki i zakamarki, a stare drzewa, jak każdej nocy, mimo ciemności zdają się cicho szeptać jakieś niezrozumiałe słowa. Noc wydaje się zbyt krótka dla tych dwojga, czas biegnie nieubłaganie, o czym informuje stojący w salonie stary francuski zegar wybijając kolejne godziny. W końcu mrok blednie i smugi światła zaczynają przecinać ciemność. Już pierwsze się rozlega pianie koguta. Wraz z tym dźwiękiem sylwetka rycerza na koniu znika. Po korytarzach zamkowych biegnie piękna Teofila, by zgrabnie wrócić na płótno obrazu. Jeśli będziesz zwiedzać zamek w Kórniku - zatrzymaj się przed tym obrazem i wspomnij tą legendę.

Aleja w parkuKórnik basztaKórnik fragmenty

Teofila z Działyńskich urodzona w 1711 roku, gospodyni zamku w Kórniku, córka Zygmunta Działyńskiego, w wieku 11 lat traci rodziców i musi szybko nauczyć się samodzielności. Z biegiem lat staje się widoczna siła jej charakteru. Po dwóch nieudanych małżeństwach postanawia żyć samotnie i samodzielnie zarządzać swymi dobrami. Dzięki stanowczym i odważnym decyzjom doprowadza Kórnik i pobliski Bnin do rozkwitu. Z jej rozkazu buduje się nowe drogi, wiatraki, młyny, a nawet tamy na kórnickim jeziorze. Zainteresowanie sztuką wpływa na jej decyzję, by przebudować Kórnik na rezydencję w stylu entre cour et jardin. Park zyskał wtedy modny francuski styl: pojawiają się w nim wodotryski i fontanny o fantazyjnych kształtach, ptaszarnie i oranżerie z rzadkimi roślinami sprowadzonymi z zagranicy. Po zamkowych dziedzińcach spacerują żurawie, pawie i bażanty. Natomiast na temat jej prywatnego życia krążą przeróżne plotki: podobno wdawała się w liczne romanse, a jej urokowi uległ m.in. lokalny proboszcz katolicki oraz pastor luterański z Bnina. Ile w tym prawdy? Nie wiemy, pewne jest natomiast, że Teofila zapisała się na trwale w historii Kórnickiego zamku.

Kórnik most prowadzący do zamkuKórnik fragmenty IIKórnik park

Sięgnijmy jednak do początków. Pierwsze założenie datuje się na XIV wiek, gdy zespół obronny wzniesiono z fundacji Wyszoty. Miał on charakter niewielkiego zamku średniowiecznego. Pierwsze zaś pisemne wzmianki pochodzą z roku 1426. Na przestrzeni wieków obiekt przeszedł w sumie cztery ważne przebudowy i rozbudowy, co odcisnęło piętno na obecnym wyglądzie budowli. Poza wspomnianą Teofilą z Działyńskich, innymi ważnymi właścicielami zamku byli:

  • Mikołaj Górka, pierwszy właściciel odnotowany w aktach od roku 1552;
  • wojewoda poznański Stanisław Górka, który podjął się, zakończonej sukcesem, modernizacji budowli. Za jego czasów na zamku gościł Henryk Walezy, dla którego urządzono wystawną ucztę i przygotowano odpowiednie dary;
  • od 1592 roku siostrzeńcy Nałęczów Czarnkowscy;
  • w latach 1610 – 1676 roku ród Grzymalitów Grudzińskich. Pochodzący z tego rodu Adam Sędziwój, wojewoda łęczycki, w 1623 roku gościł na zamku króla Zygmunta III.
  • od 1801 roku Ksawery Działyński, a następnie jego syn Tytus Działyński – znany arystokrata, patriota, działacz na rzecz rozwoju kultury, założyciel Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. To on podjął się przebudowy pałacu według własnej romantycznej wizji. Utworzył w Kórniku park, do którego sprowadzał z zagranicy różne gatunki drzew i krzewów. Końca przebudowy jednak nie doczekał. Zmarł w 1861 roku. Kontynuatorem myśli ojca został syn Jan Kanty. Po dwudziestu latach prac zamek ostatecznie zyskał wygląd romantycznej budowli w stylu gotyku angielskiego z elementami orientalnymi. W rękach rodu Działyńskich pozostawał prawie przez 200 lat;
  • w 1880 roku zamek odziedziczył Władysław Zamoyski. Uporządkował on sprawy majątkowe, by tuż przed swoją śmiercią w 1924 roku przekazać na własność narodowi polskiemu wszystkie swoje dobra, w tym również pałac z dziełami sztuki i biblioteką.
Tytus DziałyńskiKórnik
Osobliwości parku Cyprysnik błotny i jego oddychające korzenieKórnik widok od strony parkowej alejkiPrzy zamku

Najbardziej dramatyczne chwile zamek przeżywał podczas Potopu Szwedzkiego w latach 1655-1660. W tym czasie w pałacu stacjonowały wojska elektora brandeburskiego, które były sprzymierzeńcami Szwedów. W latach 1939-1945 zamek opanowali Niemcy, zamieniając go na magazyn zrabowanych zbiorów muzealnych. Od 1947 do 1964 roku podjęto w budynku prace konserwatorskie, m.in. drewniane pale, na których stał zamek, wymieniono na betonowe. W 1953 roku obiekt staje się własnością Polskiej Akademii Nauk. Obecnie jest zabytkiem klasy zerowej. Warto zobaczyć wspaniale zachowane wnętrza i bogate wyposażenie (rzeźby, meble, obrazy, trofea myśliwskie, zbiory podróżnicze, archeologiczne i etnograficzne) oraz liczne przedmioty stanowiące pamiątki historyczne. Najważniejsze miejsca w zamku to:

  • pokój Władysława Zamoyskiego, gdzie mieszkali: Tytus Działyński, jego syn Jan oraz Władysław Zamoyski. Oryginalne mahoniowe biurko z XIX wieku było miejscem, w którym sypiał Tytus Działyński – podobno w dzieciństwie złożył ślubowanie, że gdy Polska odzyska niepodległość, będzie spał na twardym posłaniu;
  • pokój Generałowej – apartament pani domu Celestyny Działyńskiej, a następnie Jadwigi Zamoyskiej;
  • salon, nazywany przez Władysława Zamoyskiego „pokojem skazańców”, z uwagi na kolekcję portretów rodzinnych przedstawiających osoby, które były skazywane wyrokami za udział w powstaniach. Stanowi on reprezentacyjną część zamku, podziwiać tu można: złocone sztukaterie sufitu, kominek, zdobione portale i piękną posadzkę. Wystrój wnętrza w większości jest oryginalny i pochodzi z połowy XIX wieku. Wśród ciekawych przedmiotów stanowiących wyposażenie znajduje się zabytkowy zegar francuski, XVIII wieczna francuska harfa oraz fortepian Klaudyny Potockiej, na którym grał Fryderyk Chopin;
  • Czarna Sala, poświecona pamięci Władysława Zamoyskiego, której nazwa wzięła się od czarnej posadzki;
  • Sala Jadalna zwana herbową, której ozdobą jest kasetowy strop mieszczący tarcze z około 70 herbami XV-wiecznego rycerstwa polskiego. Jeden kaseton pozostał pusty, Tytus żartował, iż uzupełni go odpowiednim herbem przybywającego na zamek gościa. Na ścianach rozwieszono reprezentacyjne portrety przodków;
  • pokój Marii Zamoyskiej. Zgodnie z pomysłem Tytusa sufit tego pokoju został ozdobiony orientalnymi motywami oraz napisem Nie ma zwycięzcy ponad Allacha, co miało stanowić wyraz sympatii dla Turcji, która nie uznała rozbiorów Polski;
  • Sala Mauretańska, która stanowi połączenie trzech komnat. Pierwotnie zbudowana z przeznaczeniem na bibliotekę, lecz później zamieniona na salę z pamiątkami narodowymi. Tak pozostało do dziś, oglądamy tu m.in. oryginalne zbroje rycerskie.
Osobliwości znalezione w parkuKórnikKórnik

Na zamku działa również biblioteka PAN. Jej początki sięgają roku 1817, kiedy to Tytus Działyński rozpoczął zbieranie książek, dokumentów i rękopisów w rodzinnym Konarzewie. Zbiory te zostały przeniesione do Kórnika w 1826 roku. Obecnie biblioteka liczy 350 tysięcy woluminów. Wśród perełek znajdują się: rękopis III części Dziadów, ballada „Pan Twardowski”, pochodzące z XVI wieku wydania poezji Jana Kochanowskiego oraz rękopis francuski z przełomu IX i X stulecia.

Po zwiedzeniu wnętrz zamkowych warto też przeznaczyć nieco czasu na spacer po pięknym parku. Na powierzchni 33 hektarów podziwiać możemy Arboterium Kórnickie, a w nim 3000 gatunków drzew i krzewów z całego świata. Na uwagę zasługuje aleja lipowa z XVII wieku. Warto przybyć tu wiosną, kiedy wraz z rozkwitem magnolii park budzi się do życia.

W 1998 obiekt ten stał się miejscem szczytu tzw. „Trójkąta Weimarskiego”, godnie przyjmując takich gości jak Jacques Chirac czy Helmut Kohl.

Kórnik widok od strony wejściaKórnik fragmenty zmakuKórnik zbliżenia
Monika Porzucek

Źródła:

  1. Tadeusz Glinka, Marek Piasecki, Polska 60 wycieczek, najpiękniejsze miejsca, Poznań 2008.

  2. Tomasz Kaliński, Polska - nawigator turystyczny, Warszawa 2008.

  3. Dariusz Jaworski, Kórnik, który nie ma ceny, Magazyn Gazety 7.10.1999.

  4. www.zamkipolskie.com

Załóż wątek dotyczący tego tekstu na forum

Opowieści zamkowe:

Zamek Lipowiec. Co straszy w Bukowym lesie? (3 zdjęcia)W kolorze fioletowego ametystu: zamek „Tęczyn” w Rudnie (23 zdjęcia)Skamieniałe dzieci i zaklęci rycerze: zamek „Rabsztyn” (16 zdjęć)Zamek Smoleń - wielki skarb ukryty w studni (29 zdjęć)Pałac w Pilicy i tajemnicza zjawa w starych fortyfikacjach (22 zdjęcia)Czarna Perła Jury: Ogrodzieniec (27 zdjęć)Tajemnicza strażnica w Przewodziszowicach (11 zdjęć)Gotycka piękność: Mirów (19 zdjęć)Zamek obronny w Rochester - historia ukryta w kamieniu (6 zdjęć)Pani o bladych licach - opowieść o zamku w Bobolicach (13 zdjęć)Tajemnice twierdzy Olsten (19 zdjęć)O tym jak „Bendyn” Będzinem się stał (9 zdjęć)Bij, kradnij, zabijaj, ale Siewierz omijaj (10 zdjęć)Zapomniany Bydlin (6 zdjęć)Królowa Bona i latające mrówki na zamku Chęciny (11 zdjęć)Chudów (6 zdjęć)Zapomniany pałac we Włodowicach (9 zdjęć)Zamek Bąkowiec w Morsku (6 zdjęć)Krzyż i Topór = Zamek Krzyżtopór (19 zdjęć)Tworków - odkryty i tajemniczy (13 zdjęć)Bastiony Zamku Nowy Wiśnicz (19 zdjęć)Zamek w Mosznej, czyli prawie jak w bajce Disneya (25 zdjęć)Czarujący Pałac w Pławniowicach (18 zdjęć)Pałac w Krzyżanowicach (11 zdjęć)Pałac Raczyńskich i Dworek Zygmunta Krasińskiego w Złotym Potoku (13 zdjęć)Zamek co na Pieskowej stoi Skale (18 zdjęć)Kórnik – Wielkopolska Perła (18 zdjęć)Zamek Otmuchów, czyli krótka baśń o tym jak serce dumnej Emmy zmiękło po zjedzeniu sokoła (26 zdjęć)Olśniewający swą krasą Pałac w Kraskowie (19 zdjęć)Tajemnice Gór Sowich: Zamek Grodno (25 zdjęć)Tajemnice Gór Sowich: Tannhausen - Pałac w Jedlince (13 zdjęć)
Najpopularniejsze Podróże małe i dużeAlbania, najczęściej zadawane pytania – przewodnikKsamil / Εξαμίλια (Albania) – Raj na ziemi – przewodnikKłodzko i Kotlina KłodzkaPalenica Białczańska – Wodogrzmoty Mickiewicza – Morskie Oko (Tatry) – przewodnikWisła Czarne – Kaskady Rodła – Barania Góra – Przysłop – Wisła Czarne (Beskid Śląski) – przewodnik
Najwyżej oceniane Podróże małe i dużeKrzywy zaolziański Kościół św. Piotra z Alkantary, Karwina (Czechy)Palenica Białczańska – Morskie Oko – Szpiglasowy Wierch – Dolina Pięciu Stawów Polskich – przewodnik (Tatry)Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)Karnawał w OsloŚwiątynia Lotosu (Delhi)
PrzewodnikiAlbaniaNepalPolskaRumunia
Najpopularniejsze zdjęcie w dzialePlaża w Ksamil (Albania)Najwyżej oceniane:Widok w stronę Raczkowiej Doliny (Tatry)
Oceń zamieszczony obok artykuł.(Uwaga! Warto wcześniej się zalogować ponieważ głosy zarejestrowanych czytelników mają większą wagę.)
Login (jak do forum): Hasło (jak do forum): zapamiętaj mnie
Minister kazał, więc uprzejmie informujemy, że nasze strony wykorzystują pliki cookies (ciasteczka) i inne dziwne technologie m.in. w celach statystycznych. Jeśli Ci to przeszkadza, możesz je zablokować, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Pliki cookies (ciasteczka) i podobne technologie.