zapraszamy do współpracy
Zapraszamy do współpracy
Podróże małe i duże > Rumunia - przewodnik

Săpânţa - Wesoły cmentarz (Rumunia) – przewodnik

Săpânţa (Rumunia)

Săpânţa / Szaplonca / Sapunka / Spinka to mała wieś - żeby nie powiedzieć wiocha - w okręgu Marmarosz (Maramuresz), w północnej Rumunii, prawie na granicy z Ukrainą. I pewnie nikt by o niej nie usłyszał gdyby nie pewien cmentarz, bo choć zabrzmi to dziwnie, to turyści z całego świata przyjeżdżają do tej małej wsi właśnie po to, żeby iść na cmentarz! Pomyślicie pewnie, że może leży tu ktoś sławny, ktoś powiedzmy na miarę Jima Morrisona? Nic z tych rzeczy, leżą tu zwykli ludzie, którzy w tej małej rumuńskiej wsi przeżyli swoje zwykłe proste życie. Co więc jest w tym cmentarzu wyjątkowego? Cmentarz w Săpâncie jest wesoły!

UWAGA! Wszystkich, którzy odwiedzali Rumunię albo planują w najbliższym czasie się do tego kraju wybrać, serdecznie zapraszam do współtworzenia tego przewodnika. Można w tej sprawie pisać na adres redakcji redakcja@libertas.pl.

Wesoły Cmentarz (Cimitirul Vesel)

Wesoły cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)

W Europie śmierć jest raczej czarna, smutna i zalana łzami... Săpânţa wydaje się jednak tej regule zaprzeczać. Na cmentarz wchodzimy przez kolorową bramę, a zaraz później toniemy w wesołych kolorach drewnianych nagrobków spotykając po drodze ludzi, którym daleko do żałobnego zawodzenia. Odpowiedzialny za ten przedziwny stan rzeczy jest miejscowy artysta - Ioan Stan Patraş, który w roku 1935 wyrzeźbił tutaj pierwszy wesoły nagrobek. Najwyraźniej ten sposób uwiecznienia bliskich przypadł do gustu mieszkańcom wioski, bo zanim artysta zmarł w roku 1977 cmentarz był już pełen kolorowych pomników. Zwyczaj utrwalił się tak mocno, że po śmierci Patraşa zastąpił go jego uczeń - Dumitru Pop - który zresztą do dziś mieszka w wiosce i kontynuuje dzieło swojego mistrza.

Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)
Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)

Na naszych cmentarzach pomniki wykonane są z reguły z trwałych materiałów takich jak marmur i granit - nad grobami Wesołego Cmentarza górują zadaszone, drewniane krzyże wykonane z dębu. U nas cmentarze są poważne, płyty czarne lub szare - tu wyraźnie dominuje niebieski, którego charakterystyczny odcień doczekał się już nawet nazwy - albastru din Săpânţa, czyli błękit z Săpânţy. Na tym przyjemnym, niebiańskim tle widzimy scenki z życia mieszkańców wioski, z których dowiadujemy się na przykład jak zarabiali na życie. Widzimy milicjantów, traktorzystów, rzeźników, weterynarzy, aptekarzy, tkaczki, prządki... choć zdarzają się i obrazki, których rozszyfrowanie nie jest takie proste.

Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)
Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)

W ten komiksowy i oryginalny sposób dowiadujemy się kim byli, jakie mieli słabości, że ten lubił sobie zapalić, a tamten wypić. Możemy dowiedzieć się nawet, w jakich okolicznościach zginęli! Z jednego z bardziej znanych krzyży dowiadujemy się, że spoczywająca pod nim dziewczynka wpadła pod samochód gdy miała trzy latka. Na innym widzimy żołnierza, któremu chyba po rozstrzelaniu węgierski żołnierz obciął głowę! Jak by tego było mało, tym naiwnym, czasem brutalnym, ale w zasadzie bardzo sympatycznym malunkom towarzyszą epitafia daleko odbiegające od poważnych pożegnań do których przywykliśmy. Możemy znaleźć na przykład teksty w rodzaju: Tu leży moja teściowa, gdyby pożyła rok dłużej, leżałbym tu ja. Wszystko pięknie wykonane i bogato zdobione motywami roślinnymi i geometrycznymi. Jednym słowem każdy z tych krzyży jest unikalnym dziełem sztuki. W całości zaś tworzą jedyny w swoim rodzaju portret tej małej społeczności, która nawet po śmierci wydaje się być nieprzyzwoicie żywa!

Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)

Tak, z pewnością Ioan Stan Patraş dał swoim współobywatelom coś więcej niż tylko atrakcję turystyczną, która czyni Săpânţę bogatą i sławną wioską. W pewnym sensie dał swoim sąsiadom drugie życie, a może nawet uprzyjemnił myśli o śmierci... no bo przecież każdy by chciał mieć tak piękny i oryginalny nagrobek. Ze względu na swoje zasługi dla Săpânţy Ioan Stan Patraş doczekał się nawet muzeum!

Ten nagrobek w szczególny sposób zwrócił moją uwagę. Pierwsze skojarzenie przywodziło mi na myśl dziewczynę, która tańczyła w jakimś przybytku rozkoszy. Jest dość skąpo ubrana, ma czerwoną bieliznę, w nogach czerwone serce, a z boku patrzą na nią dwie twarze. Bardzo ciekawa kompozycja. No ale te anielskie skrzydła? Próbowałem to dopasować, że przecież taniec mógł być jej zawodem, a poza tym była aniołkiem...

Pomyślałem, że wątpliwości rozwieje epitafium, więc poprosiłem o tłumaczenie. Niestety, akurat ten nagrobek został wykonany przez ucznia Ioana Patraşa, który swoim talentem literackim ustępuje mistrzowi. Dodatkowo zadanie utrudniał brak znaków interpunkcyjnych oraz to, że niektóre z użytych słów nie są powszechnie używane. W rezultacie mamy dwa tłumaczenia1, niestety nie dowiadujemy się z nich ile lat miała zmarła i czym się zajmowała. Zagadka pozostaje nierozwiązana.

Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)

Nie mogłam cieszyć się dzieciństwem, które miałam. Nie pozwolono mi żyć. Musiałam odejść by nie smucić rodziców i porzucić drogą siostrę. Dopóki żyjesz dbaj o mój grób, kładź na nim kwiaty i mnie wspominaj aż do swej śmierci. Miałaś dobrą siostrę i nie mogłyśmy żyć razem. Musiałam umrzeć, żebyś za mną tęskniła. tłum. Joanna Suciu

Dzieciństwo, które miałam za krótkie, rozpadło się i nie dane mi było żyć. Rodzice nie mogli wysłuchać moich narzekań, musiałam odejść i zostawić moją siostrę. Siostro moja, dopóki będziesz przy życiu grób mój pielęgnuj, przynoś kwiaty i nie zapomnij o mnie aż do swojej śmierci, że miałaś dobrą siostrę i że nie mogłyśmy być razem, bo ona musiała umrzeć. Tęsknijcie za mną.tłum. Bożena Lazar

Dla porównania drugi nagrobek wykonany przez Ioana Patraşa, a na nim rymowane epitafium zaczynającego się charakterystycznym Tutaj ja spoczywam, tak a tak się nazywam.

Wesoły Cmentarz / Cimitirul Vesel, Săpânţa (Rumunia)

Tutaj ja spoczywam Pop Toader się nazywam Na klarnecie ja grałem I palinkę popijałem O tym ja tylko myślałem Gdy po tej ziemi stąpałem Miałem też swoje smutki Żywot mej żony był krótki Ludziom wesoło śpiewałem Sam sobie w kącie płakałemtłum. Joanna Suciu

Cerkiew w Săpâncie

Zaraz przy cmentarzu znajduje się murowana cerkiew z 1886 roku, niestety akurat trwał remont i rusztowania trochę zasłaniały widok. Po zakończeniu nabożeństwa z wnętrza dobiegał nas głos chóru, pozwoliliśmy więc sobie wejść na chwilę do środka, by posłuchać i popatrzeć...

Săpânţa (Rumunia)Săpânţa (Rumunia)Cerkiew, Săpânţa (Rumunia)Cerkiew, Săpânţa (Rumunia)Cerkiew, Săpânţa (Rumunia)

Noclegi

Pensjonat Miuta, Săpânţa (Rumunia)

Dla świata Săpânţę odkrył pewien francuski podróżnik, który zresztą po raz pierwszy użył nazwy le gai cimetiere - Wesoły Cmentarz. Od tamtego czasu wioskę z roku na rok odwiedzają coraz większe rzesze turystów. Nie ma tu może pięciogwiazdkowych hoteli, ale w odpowiedzi na zapotrzebowanie powstało wiele bardzo ładnych pensjonatów. My zapytaliśmy o nocleg w budce przy bramie na cmentarz. Bardzo miła dziewczyna zaproponowała, że może w naszym imieniu popytać. Natychmiast zadzwoniła do chyba najlepszego pensjonatu2 w Săpâncie, a gdy okazało się, że nie ma tam miejsc, zaraz znalazła nam inny, również bardzo sympatyczny pensjonat Miuta. Już po chwili przyjechał po nas samochód, który zabrał nas na miejsce.

Pensjonat Miuta, Săpânţa (Rumunia)Pensjonat Miuta, Săpânţa (Rumunia)Pensjonat Miuta, Săpânţa (Rumunia)

Łatwo do niego trafić: jadąc od cmentarza skręcamy w prawo wyjeżdżając na główną drogę. Zaraz za mostkiem skręcamy w lewo w wąską drogę na której nie powinniśmy przegapić tablicy informacyjnej pensjonatu. Za czteroosobowy pokój z dwoma dużymi łóżkami i łazienką zapłaciliśmy 80 Lei. Pokój był przytulny i czysty, nasi gospodarze bardzo mili, a najstarsza babcia, na wieść, że jesteśmy z Polski, ciągle zagadywała nas po rosyjsku. Krótko mówiąc było niedrogo, kolorowo i bardzo sympatycznie. Oczywiście pensjonatów jest znacznie więcej.

Pamiątki

Săpânţa (Rumunia)Săpânţa (Rumunia)Săpânţa (Rumunia)

Săpânţa, jak każde miejsce oblegane przez turystów, zawalona jest mnóstwem kramów, w których można kupić wszelkie możliwe pamiątki, od drewnianych przeszkadzajek za 1 leja, poprzez kiczowate zabawki made in China, aż po wykonane ręcznie pledy, obrusy i dywany.

Jak dojechać?

Rumunia z okna samochoduRumunia z okna samochoduCzłowiek na sianie (Rumunia)

Najbliższa droga z Polski do Săpânţy wiedzie przez Ukrainę, niestety po drodze musimy dwa razy przejechać przez ukraińską granicę, co wiąże się ze staniem w kolejkach i może wydłużyć podróż o około dwie godziny (bywa, że i o cztery!). Jeśli zdecydujemy się na drogę przez Słowację i Węgry, to prawdopodobnie granicę będziemy przekraczać na przejściu Csenger/Petea. Dalej jedziemy drogą nr 19A do Satu Mare, gdzie skręcamy na północny-wschód w drogę nr 19 (drogowskazy na Baia Mare). Dalej jedziemy cały czas prosto przez Negreşti-Oaş. Jadąc tą drogą od granicy do Săpânţy jest niecałe 100 kilometrów.

Săpânţa w wersji ruchomej

Aby wyświetlić obiekt zainstaluj wtyczkę: Adobe Flash Player

Witold Wieszczek
  1. Za tłumaczenie i kilka cennych informacji dziękuję bardzo paniom Bożenie Lazar i Joannie Suciu.

  2. Niestety nie pamiętam nazwy tego pensjonatu, ale znajduje się trzy kilometry od cmentarza jadąc w stronę przeciwną do głównej drogi. W 2010 roku droga ta była fatalna! Maksymalna prędkość jakieś 10, w porywach do 20 km/h. Pojechaliśmy tam na późną kolację. Z czystym sumieniem mogę powiedzieć, że jedzenie w restauracji było bardzo smaczne i niedrogie. Jeśli kogoś nie zniechęca dziurawa droga, to warto tam zaspokoić głód.

Na tematy związane z artykułem można porozmawiać na forum w wątku Sapanta.

Rumunia - przewodnik:

Satu Mare / Satmar (Rumunia) - przewodnik (52 zdjęcia)Săpânţa - Wesoły cmentarz (Rumunia) – przewodnik (35 zdjęć)Bârsana, Marmarosz / Maramureş (Rumunia) - przewodnik (48 zdjęć)Kaczyka / Cacica (Rumunia) – przewodnik (21 zdjęć)Arbore i Klasztor Suczewica / Mănăstirea Suceviţa (Rumunia) – przewodnik (43 zdjęcia)Humor / Mănăstirea Humorului i Woroniec / Voroneţ (Rumunia) - przewodnik (32 zdjęcia)Vama Veche (Rumunia) - przewodnik (94 zdjęcia)Curtea de Argeş (Rumunia) – przewodnik (31 zdjęć)Braszów / Braşov (Rumunia) – przewodnik (68 zdjęć)Szosa Transfogaraska / Transfăgărăşan (Rumunia) – przewodnik (68 zdjęć)Sybin / Sibiu / Hermannstadt (Rumunia) – przewodnik (86 zdjęć)Hunedoara / Vajdahunyad (Rumunia) - przewodnik (57 zdjęć)Jaskinia Niedźwiedzia / Peştera Urşilor (Rumunia) – przewodnik (29 zdjęć)Sto lat za Rumunami?Ştefan Hruşcă – kolędnik z SiedmiogroduSyhot Marmaroski / Sighetu Marmaţiei (Rumunia) – przewodnik (9 zdjęć)Kościoły Obronne Siedmiogrodu (Rumunia) – przewodnik (25 zdjęć)Rimetea / Torocko pod Szeklerską Skałą (Rumunia) – przewodnik (21 zdjęć)Dlaczego lubię wracać do Rumunii? (15 zdjęć)Konstanca / Constanța (Rumunia) – przewodnik (22 zdjęcia)Sigiszoara / Sighișoara (Rumunia) – przewodnik (28 zdjęć)Pogranicze Sybina / Mărginimea Sibiului (Rumunia) – przewodnik (41 zdjęć)Wąwóz Galbeny / Cheile Galbenei (Rumunia) – przewodnik (23 zdjęcia)
Najpopularniejsze Podróże małe i dużeHammamet (الحمامات) / Yasmine / Medyna (مدينة) – przewodnikAlbania, najczęściej zadawane pytania – przewodnikKłodzko i Kotlina KłodzkaKsamil / Εξαμίλια (Albania) – Raj na ziemi – przewodnikMatmata, Berberowie, wielbłądy i Szott al-Dżarid
Najwyżej oceniane Podróże małe i dużeJest we mnie moc, czyli ultramaraton rowerowy Bałtyk-Bieszczady 2014Jarmark na Nikiszu i Grupa JanowskaKolonia / Köln (Niemcy) – przewodnikCzęść II (South Annapurna Base Camp trekking czyli wyprawa do Sanktuarium Annapurny)Rozmówki polsko–albańskie
PrzewodnikiAlbaniaNepalRumunia
Najpopularniejsze zdjęcie w dzialePlaża w Ksamil (Albania)Najwyżej oceniane:Orzeł, Gosia i Dorotka
Oceń zamieszczony obok artykuł.(Uwaga! Warto wcześniej się zalogować ponieważ głosy zarejestrowanych czytelników mają większą wagę.)
Login (jak do forum): Hasło (jak do forum): zapamiętaj mnie
Minister kazał, więc uprzejmie informujemy, że nasze strony wykorzystują pliki cookies (ciasteczka) i inne dziwne technologie m.in. w celach statystycznych. Jeśli Ci to przeszkadza, możesz je zablokować, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Pliki cookies (ciasteczka) i podobne technologie.